Welkom Den Haag Tegen Geweld | Haagse sympatisanten. | Haagse politieke partijen | Haagse Raadsleden | Haagse Wethouders | Burgemeester Deetman | Nieuw Geweld in Den Haag | Aktie om het geweld te keren | Terra College 13 januari 2004 | Monumenten in beeld | Gastenboek | Ingezonden reactie | DiscussieForum. | Evenementen | Dieptepunten 2004-2005-2006-2007 | Politiek en Geweld. | School en Geweld. | Ontwikkelingen en Geweld. | Vertrouwen in Rechtssysteem | Strafmaat | Staat van het Recht | Bovenkamers Cellentekort | Herdenkingsbijeenkomsten.

Cellentekort.

'Dossier tbs'er honderd jaar in archief houden'
DEN HAAG - terlegraaf 22.08.06  Dossiers van tbs'ers moeten in het vervolg honderd jaar in de overheidsarchieven bewaard blijven. De huidige termijn is tien jaar. Recidive door ex-tbs'ers en de mate waarin dat voorkomt liggen „maatschappelijk erg gevoelig”. Het zou daarom goed zijn individuele tbs-dossiers veel langer te bewaren, schrijft de Raad voor Cultuur in een advies aan minister Van der Hoeven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap).
 
„De overheid heeft de plicht om aan de burgers en volksvertegenwoordiging te verantwoorden wat zij heeft gedaan om recidive te voorkomen en de maatschappij te vrijwaren van nieuwe misdaden van oud-tbs'ers”, noteert de raad, die meent dat het onder meer voor de opsporing, berechting en hernieuwde behandeling van belang kan zijn op een oud dossier terug te grijpen, indien een ex-tbs'er opnieuw in de fout gaat. De raad adviseert Van der Hoeven te overleggen met minister Donner van Justitie over verlenging van de vernietigingstermijn.
In zijn advies onderstreept de raad het grote belang van het beleidsterrein gevangeniswezen en terbeschikkingstelling. „De geschiedenis van de strafrechtstoepassing is een onderzoeksgebied met een lange traditie en levert inzichten op die van belang zijn voor zowel de rechtsgeschiedenis als voor cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis. De manier waarop een samenleving omgaat met delinquenten zegt veel over haar cultuur, ethiek en democratisch gehalte. Het belang van overheidsarchieven voor dit onderzoeksgebied kan moeilijk worden overschat”, adus de raad.
De raad pleit er dan ook voor dat ook een geanonimiseerde steekproef van tbs-dossiers, evenals van 'gewone' penitentiaire dossiers, voor wetenschappelijk (historisch) onderzoek behouden blijft.

Justitie koopt behandelplaatsen

Van een verslaggever

AMSTERDAM - Parool 08.08.06 Het ministerie van Justitie gaat vanaf 1 januari zelf behandelplaatsen inkopen voor veelplegers die vastzitten in een zogeheten Instelling voor Stelselmatige Daders (ISD), maar nergens terecht kunnen omdat ze naast hun verslaving ook psychiatrisch ziek zijn.

De Amsterdamse rechtbank heeft onlangs twee veelplegers uit de ISD vrijgelaten, omdat de twee Amsterdamse instellingen, in de Bijlmerbajes en in het huis van bewaring in de Havenstraat, voor hen nergens een plek konden vinden.

De forensisch psychiatrische klinieken van AMC De Meren en van Mentrum willen de ISD-klanten niet opnemen. Daardoor komt de ISD voor juist de zwaarste groep in de problemen.

De overheid ziet de Instellingen voor Stelselmatige Daders als de enige oplossing voor de problemen met verslaafde veelplegers. De rechtbank kan junks na hun zoveelste (kleine) misdrijf voor twee jaar in de instelling plaatsen, waar ze worden begeleid en behandeld, zodat ze na hun vrijlating niet weer direct hun oude gedrag hervatten.

Het ministerie voert deze maand gesprekken met GGZ Nederland over de opvang van de zwaar gestoorde veelplegers, nu de rechtbank de eerste heeft vrijgelaten, zodat ze zelf de hulp kunnen zoeken die de ISD hen niet kan bieden.

De rechtbank concludeerde dat de onduidelijkheid over de financiering de behandeling in de weg staat.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie erkent dat ISD-inrichtingen geconfronteerd worden met psychiatrische klinieken die zwaar gestoorde veelplegers weigeren, terwijl het behandelplan wel voorschrijft dat ze daar heen moeten. Vanaf 1 januari beheert het ministerie zelf het geld dat voor deze groep veroordeelden is weggelegd en kan het zelf behandelplaatsen inkopen. ''Daardoor krijgen we meer grip.''

Amsterdam heeft grofweg 1400 veelplegers, van wie ongeveer tachtig procent verslaafd is. Onderzoek heeft aangetoond dat zij verantwoordelijk zijn voor zestig procent van de criminaliteit in de stad. Van de totale groep heeft dertig tot veertig procent last van psychische problemen.

Verloven voor tbs'ers vaker afgewezen
DEN HAAG - Telegraaf 20.03.06 De laatste jaren worden machtigingen voor tbs-gestelden om op verlof te gaan, vaker afgewezen. De afdeling Individuele Tbs-Zaken (ITZ) van het ministerie van Justitie doet dat, omdat het gevaar te groot wordt geacht. Tot een paar jaar geleden werden vrijwel alle verlofmachtigingen die de klinieken voor hun patiënten indienden, nog toegewezen.

Dat zei drs. M. Kavelaars, hoofd ITZ van Justitie en hoofd behandeling van De Kijvelanden in Poortugaal, maandag tegen de parlementaire commissie die het tbs-stelsel onderzoekt. Ze gaf geen cijfers. Deskundigen meldden vorige week al dat de aanvragen nu zorgvuldiger worden bekeken. Aanvragen voor een verlof lopen binnen de kliniek via meerdere schijven, waarna het verzoek bij het ministerie op tafel komt.

De parlementaire tbs-onderzoekscommissie
Verzoeken om verlof worden volgens Kavelaars het meest afgewezen omdat het risico dat een betrokkene opnieuw een delict pleegt, onaanvaardbaar hoog is. Maar ook gaat verlof niet door, als in de kliniek incidenten plaatsgevonden hebben die gerelateerd zijn aan het delict dat de betrokkene eerder had gepleegd, zoals gewelddadig gedrag. Ook een tbs'er die zijn delict ontkent, komt vaak niet voor verlof in aanmerking.

In 2005 werden ongeveer duizend verlofaanvragen voor tbs'ers ingediend, zei Kavelaars. Daarin zaten ook de heroverwegingen die minister Donner (Justitie) had opgelegd van alle machtigingen voor een verlof die toen bestonden. Dat gebeurde onder politieke druk, nadat enkele tbs'ers die zich aan het toezicht hadden onttrokken, ernstige misdrijven hadden gepleegd.

Op dit moment hebben zevenhonderd tbs'ers een vorm van verlofregeling, bijna de helft van alle tbs-gestelden. Volgens Kavelaars hebben circa 250 mensen transmuraal verlof (langer dan een week onbegeleid verlof), 175 onbegeleid verlof (maximaal zes overnachtingen) en 250 mensen begeleid verlof.

De deskundigen pleitten opnieuw voor een wettelijke mogelijkheid om uitbehandelde tbs'ers langer in de gaten te kunnen houden, indien nodig levenslang. Nu kan de overheid dat maximaal drie jaar doen.

Maar er zijn mensen die hebben aangetoond dat ze de volledige vrijheid na een tbs-behandeling niet aankunnen als gevolg van ontwikkelingsstoornissen, zei H. Cuperus, hoofd van de forensisch psychiatrische poli- en dagkliniek Het Dok in Rotterdam. Zij hebben volgens haar een stok achter de deur nodig, wat zou kunnen betekenen dat iemand zich onder dwang moet laten behandelen.

Zie ook:

ma 20/3, 14:01 'Rapportages voor jeugd-tbs moeten beter'
ma 20/3, 17:15

 

 


 

'

Recordjaar: zeven keer levenslang
Van onze verslaggever Marc van den Eerenbeemt Volkskrant 16.01.06
Rechtbanken veroordeelden een recordaantal daders het afgelopen jaar tot een levenslange gevangenisstraf. In 2005 gebeurde dat zeven keer. In 2002 ? het voormalige recordjaar ? waren dat er nog vijf....
ONDERZOEK NAAR STOPZETTEN TBS DOOR RECHTERS
Afbeelding van een rechter
16.11.05 Regering.nl   Rechters beëindigen ongeveer 11 keer per jaar een tbs-behandeling tegen het advies in van de tbs-kliniek of een andere adviserende instantie. Meestal gaat het daarbij om tbs'ers bij wie het recidivegevaar volgens de instantie laag is.

Dit blijkt uit het onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC) dat minister Donner (Justitie) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Het ministerie van Justitie had om het onderzoek gevraagd omdat het erop leek dat rechters de afgelopen jaren vaker 'contraire' beslissingen namen. 

Het WODC onderzocht 91 zaken uit de periode 2001-2004 die volgens de registratie 'contrair beëindigd' waren. In 45 gevallen ging de rechter in tegen zowel de vordering van de officier van justitie als het advies van de tbs-kliniek of een andere adviserende instantie. Uit het onderzoek blijkt dat rechters in de meeste gevallen alleen zo'n beslissing nemen als de adviserende instantie het risico laag inschat dat de persoon opnieuw een ernstig delict pleegt. In twee gevallen schatte de instantie het recidivegevaar hoog in. 

De rechter beslist bij alle 1700 tbs'ers minimaal iedere twee jaar of de tbs-maatregel verlengd moet worden. Verlenging kan alleen als er een onaanvaardbaar groot risico is dat de tbs'er opnieuw een ernstig delict pleegt. Bij de beoordeling krijgt de rechter advies van de behandelende tbs-kliniek, respectievelijk een psychiater en de reclassering. 

11 contraire beslissingen per jaar vormen in verhouding een kleine groep. Uit eerder onderzoek is wel gebleken dat hierbij het recidivepercentage 10 tot 15% hoger ligt dan in andere beslissingen voor tbs-beëindiging. Voor de periode 2001-2004 is dat nog niet te onderzoeken. 

Redenen
Volgens het onderzoek zijn er vier redenen voor rechters, raadsheren en gedragdeskundigen om tegen adviezen in te gaan: 

  • De kliniek stelt alleen vanwege de behandeling voor de tbs te verlengen. Maar juridisch gezien is recidivegevaar het enige criterium voor verlenging. 
  • De adviserende instantie kan de rechter er niet van overtuigen dat het recidivegevaar te hoog is voor beëindiging van de tbs. 
  • De rechter is soms niet tevreden over de manier waarop de kliniek de tbs-maatregel uitvoert. De beslissing moet er dan voor zorgen dat de kliniek de uitvoering aanpast.  
  • Tbs-klinieken ervaren politieke druk om geen risico's te nemen en zijn daardoor soms terughoudend met het advies 'niet-verlengen', ook als zij het recidivegevaar laag inschatten.  

Maatregelen
In reactie op het onderzoek stelt minister Donner dat het besluit van de rechter om tbs te verlengen, beter moet worden voorbereid. Een werkgroep van de Raad voor de Rechtspraak, het Openbaar Ministerie en de Dienst justitiële inrichtingen gaat zich daarmee bezighouden.  

Daarnaast moet de beslissing van de rechter beter tot uitdrukking komen in het vonnis, zodat tbs-klinieken deze kunnen gebruiken in hun beleid. De Raad voor de Rechtspraak overlegt hierover met de klinieken. Ook komt er een andere registratie van 'contrair beëindigde' zaken, omdat die nu een vertekenend beeld oplevert.

Bron:
Persbericht ministerie van Justitie

Meer informatie:
Rapport: Contraire beëindiging van de TBS-maatregel - aantal, aard en verband met recidive

Zie ook:
27 jun 2005
Donner scherpt verlofbeleid tbs aan


Verscherping tbs verlofregels
Door een onzer redacteuren

DEN HAAG, NRC 25 JUNI 2005. De verlofregeling voor tbs-patiënten in Nederland wordt aangepast. Zodra geraadpleegde deskundigen twijfelen over de vluchtgevaarlijkheid van tbs-patiënten of over het recidivegevaar van betrokkene, zal het ministerie van Justitie geen verlofmachtiging meer verlenen.

Daarnaast zal de bewaking van tbs-patiënten op verlof worden geïntensiveerd. De bewakers krijgen betere geweldsinstructies. De mogelijkheden van elektronisch toezicht door middel van enkelbanden worden het komende jaar verder uitgebreid.

Dat schrijft minister Donner (Justitie, CDA) in een gisteren verstuurde brief aan de Tweede Kamer over zijn tbs-beleid voor de korte termijn naar aanleiding van de ontsnapping, eerder deze maand van een tbs'er die er van wordt verdacht dat hij tijdens zijn illegale verblijf buiten de kliniek een 73-jarige Amsterdammer om het leven heeft gebracht.

Donner herhaalt in zijn brief dat de affaire voor hem geen aanleiding zal zijn om het Nederlandse tbs-beleid op de helling te zetten. ,,De gebeurtenissen van de afgelopen twee weken zijn voor mij geen direct aanknopingspunt voor verscherpte maatregelen'', aldus Donner. Maar de minister wil wel dat de opsporing van ontsnapte tbs'ers en andere gedetineerden uit gevangenissen zal worden verbeterd.

Vanaf volgende maand is het wettelijk mogelijk om ingrijpender opsporingstechnieken bij het traceren van ontsnapte gevangenen toe te passen dan nu het geval is. Zo krijgt de politie meer bevoegdheden om in dergelijke situaties telefoons op grote schaal van de ontsnapte en zijn relatienetwerken af te tappen. Bij de ontsnapping van eerdere tbs-patiënten stuitte dat nog op juridische obstakels omdat de rechter-commissaris daar geen toestemming voor wilde geven.

Daarnaast wil Donner alle verloven in tbs-klinieken intrekken als daar een ontsnapping heeft voorgedaan. De minister zegt in de brief verder toe dat hij proeven met elektronische volgsystemen, zoals enkelbanden, zo snel mogelijk wil uitbreiden.

Maar Donner heeft al eerder in debat met de Tweede Kamer aangegeven dat de eerste ervaringen met dergelijke enkelbandsystemen niet werken op lokaties als stations, voetbalstadions of andere plaatsen waar veel publiek aanwezig is.

Donner betreurt tragische afloop en ontkent fouten
Van onze verslaggevers

AMSTERDAM/DEN HAAG - Volkskrant 16.06.05 Minister Donner van Justitie ontkent dat er ten aanzien van de ontsnapte tbs’er Wilhelm S. fouten zijn gemaakt. De betrokken instanties hebben volgens de CDA-bewindsman ‘adequaat en voortvarend’ op diens verdwijning gereageerd. Zij hebben zich ook gehouden aan de verscherpte verlofregeling die vorig jaar door de Kamer is goedgekeurd. 
 
De minister meent daarom dat zijn aftreden ondanks de ‘tragische’ gebeurtenissen niet aan de orde is. LPF en Groep Wilders vinden dat hij moet opstappen. Vandaag moet Donner zich verantwoorden tijdens een spoeddebat in de Kamer.
Alle politieke partijen reageerden geschokt op het nieuws dat S. een 73-jarige inwoner van Amsterdam heeft vermoord, nadat hij tijdens zijn verlof vorige week dinsdag was gevlucht. S. wordt sinds 1990 in tbs-klinieken behandeld nadat hij een zedenmisdrijf had gepleegd. Hij werd dinsdagavond aangehouden in de binnentuin in de Jordaan van de vermoorde man, die door slagen op het hoofd om het leven is gekomen.
Donner stuurde woensdag een overzicht aan de Kamer van de vele verloven die eerder aan S. zijn toegekend. Ook gaf de minister een opsomming van de inspanningen die zijn verricht hem op te sporen. Het CDA vindt op basis hiervan dat Donner niet hoeft af te treden. ‘Het aangescherpte beleid voor verlof van tbs’ers, waarmee de Kamer vorig jaar heeft ingestemd, is uitgevoerd’, zegt het CDA-Kamerlid Van Haersma Buma. ‘Er is geen reden aan te nemen dat er is geblunderd.’ PvdA, VVD en D66 willen geen oordeel geven voordat het debat is gevoerd. Het PvdA-Kamerlid Wolfsen stelt wel dat Donner ‘de schijn tegen heeft’. Zijn collega Van der Laan (D66) meent dat de positie van de minister ‘in het geding is’.
De LPF en Groep Wilders roepen om het aftreden van Donner omdat hij ondanks waarschuwingen van hun kant geen einde heeft gemaakt aan het toekennen van verloven aan gevaarlijke tbs’ers. ‘Dit had niet mogen gebeuren’, zei het LPF-Kamerlid Eerdmans. ‘Het enige dat past is aftreden.’
De minister stelt dat het laatste verlof van S. geboden is door een rechter, toen deze in 2004 de tbs van S. met een jaar verlengde. Maar experts stellen dat de tbs-kliniek en de minister niet verplicht waren het verlof toe te kennen.
Alle fracties in de Kamer zijn het erover eens dat het verlofstelsel voor tbs-gestelden verder moet worden aangescherpt.

S. opgepakt in tuin van slachtoffer
Van onze verslaggevers

AMSTERDAM/DEN HAAG – Volkskrant 16.06.05  De voortvluchtige tbs’er Wilhelm S. (40) is dinsdagavond gearresteerd in de binnentuin van de woning van zijn slachtoffer in de Amsterdamse Jordaan. S. wordt ervan verdacht eerder op de dag een bejaarde man te hebben vermoord in een bootje in het Noordhollands Kanaal bij Landsmeer.

S. werd bij zijn aanhouding aanvankelijk niet herkend. De politie kwam de woning aan de Lindengracht inspecteren, nadat het slachtoffer op zijn boot was aangetroffen. S. vertoonde ter plekke ‘schichtig gedrag’ aldus justitie woensdag op een persconferentie. Hoewel hij een doorgeladen pistool op zak bleek te hebben, verliep de aanhouding probleemloos. Pas op het politiebureau herkenden collega-agenten hem als de voortvluchtige en gevaarlijke tbs’er. Er bestond vermoedelijk een zekere relatie tussen S. en zijn slachtoffer. De bejaarde man is door slagen op het hoofd om het leven gekomen.
S. verbleef in de tbs-kliniek Veldzicht in het Overijsselse Balkbrug. Hij zat vast vanwege een zedendelict, gepleegd in 1990. Vorige week dinsdag ontsnapte hij in Utrecht tijdens een begeleid verlof aan de aandacht van zijn toezichthouders. Hij was op bezoek geweest bij zijn echtgenote in Eindhoven.
 
Politie en justitie openden de jacht op S., die onder invloed van alcohol als zeer gewelddadig te boek staat. De man slikte antibus, een medicijn tegen alcoholgebruik. Zonder het middel zou hij mogelijk gaan drinken en levensgevaarlijk worden. S. belde vorige week incidenteel met zijn echtgenote, maar waarvandaan werd niet duidelijk. Toen succes in de opsporing uitbleef, werd zondag een politiebericht op televisie uitgezonden waarin een foto van de man werd getoond.
Volgens justitie is voor deze ongebruikelijke opsporingsmethode gekozen omdat de kans op recidive groter werd naarmate de tijd verstreek. Op de tv-uitzending kwamen veel tips binnen, maar die leidden niet tot concrete aanwijzingen over de verblijfplaats van de tbs’er. Er werden vijf aanhoudingen verricht, achteraf ten onrechte.
Volgens justitie in Amsterdam heeft de verdachte nog geen verklaring afgelegd. Omdat de familie van het bejaarde slachtoffer nog niet is ingelicht, is diens identiteit nog niet vrijgegeven. De boot met daarin de dode man die ronddobberde op het Noordhollands Kanaal, werd ontdekt na een tip van een visser. Hij haalde het jachtje naar de kant en vond het stoffelijk overschot van de bejaarde man.
 
Niemand merkte iets van moord
Van onze verslaggevers Weert Schenk, John Schoorl

AMSTERDAM – Volkskrant 16.06.05 Hij was een ‘echte, oude Jordanees’, het slachtoffer van de van moord verdachte tbs’erS. Beiden waren notoire drinkers, zoveel is duidelijk.

De bovenbuurman van het 73-jarige slachtoffer schrikt als hij hoort wie er is vermoord, al moet hij later eerlijk bekennen dat hij er ook weer niet zo vreemd van op kijkt. De man was, zegt hij, een groot drinker.
Wat hij voorts over de vermoorde man kan vertellen, maakt het beeld niet veel fraaier, zo vervolgt de buurman in de Jordaan. Hij zag hem als een eenzame man, een trieste, zielige alcoholist. 

Hij zei hem wel eens gedag, maar veel geluid kwam er niet uit hem. Hij woonde daar al jaren, was zo’n echte oude Jordanees, al vermoedde hij dat hij van oorsprong van buiten kwam.
Familie? Nou, niet dat hij weet. Het enige bezoek dat hij zich kan herinneren kwam van ‘een jong jochie’ dat voor het nieuwbouwcomplex aan de Lindengracht stond te posten, alsof de 73-jarige man ‘iets’ voor hem moest bewaren. Vast en zeker in ruil voor drank, aldus de buurman.
En dan was er nog die opengebroken box in de kelder en een gestolen fiets. Daar had de oude man ook bemoeienis mee, zegt hij, want inbraaksporen zijn bij de voordeur nooit aangetroffen.
Niemand in de buurt heeft Wilhelm S., de tbs’er die in de binnentuin achter het complex werd aangehouden, gezien, zoals ook de aanhouding dinsdagavond iedereen is ontgaan. Deze zogeheten binnentuin, feitelijk niet meer dan een donker plaatsje met één boom, ligt naast het Suykerhofje met zijn popperige historische hofjeshuisjes en zijn boeddhabeeld in de tuin. Ook in dit hofje hoorde niemand de rust verstoren, vertelt een bewoonster.
Leden van de technische recherche lopen woensdagavond het complex aan de Lindengracht in en uit, verderop is het buurtonderzoek van de politie in volle gang. Ingewijden weten inmiddels dat de moord op de 73-jarige zeker niet aan de Lindengracht is gepleegd. In een bootje in het Noordhollands Kanaal nabij Landsmeer werd hij verminkt aangetroffen, het slachtoffer was daar met fors geweld bijna onherkbaar gemaakt en gedood. Het was het bootje van het slachtoffer.
Waar de twee mannen elkaar van kennen, is onbekend, ook voor de politie. Dat beiden notoire drinkers waren, zou een aanknopingspunt kunnen zijn. Maar niet bekend is of het slachtoffer in het verleden eveneens in aanraking is geweest met politie of zelf een voormalige tbs’er is.
Twee panden verderop is Koffiehuis Oor gevestigd. Een buurvrouw kende de man uit het koffiehuis dat elke dag om zes uur opengaat, en ’s middags om zes uur de deuren sluit. Hij kwam er om te drinken, zegt ze, en dan zag ze hem later zwalkend over straat of zwabberend met zijn fiets.
Nee, Wilhelm S. die heeft ze daar nooit gezien, en de afgelopen dagen al helemaal niet. Dat weet ze zeker want die foto van ‘die engerd’ in de krant had ze heel goed bestudeerd.
Als een echte Jordanese ontgaat haar echt helemaal niets, vertelt ze trots. Ze mag graag het straatgewoel in de peiling houden, vooral als ze buiten de katten voert, geeft ze haar ogen goed de kost.
Maar toen de politie Wilhelm S. dinsdagavond inrekende, stond ze onder de douche, zegt ze verontwaardigd.
‘Dat heb ik dan weer. Gebeurt er een keer wat spannends, zie ik het weer niet.’

 
Donner wil enkelband voor tbs'ers versneld invoeren
ANP

DEN HAAG – Volkskrant 16.06.05  Minister Donner van Justitie zal bekijken of de enkelband voor tbs'ers op verlof versneld kan worden ingevoerd. Dat zei hij donderdag in het tbs-debat.


Momenteel zijn er al proefprojecten met de enkelbanden met GPS-systeem gaande. Donner wil een en ander versnellen. Een enkelband met GPS maakt het makkelijker om een ontsnapte tbs'er op te sporen.
Een grote meerderheid van de tweede Kamer eiste donderdag dat de enkelband voor tbs'ers op verlof onmiddellijk wordt ingevoerd. 

Het verzoek om de vaste telefoon van de echtgenote van de ontsnapte tbs'er Wilhelm S. af te luisteren, is vorige week afgewezen omdat de wet dit middel verbiedt bij de opsporing van voortvluchtigen. Ook wisten de autoriteiten niet welke telefoonnummers S. gebruikte. Na zijn ontsnapping belde hij regelmatig met zijn vrouw.
Dat blijkt uit de antwoorden van minister Donner van Justitie op ruim honderd vragen die leden van de Tweede Kamer hebben gesteld over zijn brief over de kwestie. Het wetsvoorstel dat het tappen wel mogelijk maakt, is inmiddels aangenomen. Maar de wet treedt pas op 1 juli in.
Het is mogelijk om daar alvast op vooruit te lopen. Toen de officier van justitie bijna een week na de ontsnapping alsnog aan de rechter-commissaris toestemming vroeg voor een telefoontap, gaf die echter aan daar ‘niet toe genegen te zijn’, schrijft Donner.
Vanaf zondag zijn wel zogeheten printertabs geplaatst op de twee mobiele nummers van de vrouw, die volgens de minister pas die dag bekend werden. Met printertabs kan justitie zien of, wanneer en hoe lang er contact is geweest met deze nummers. De printertabs van 7 tot en met 12 juni zijn echter nog niet beschikbaar.
De tbs-kliniek van S. had geen mobiele telefoonnummers van hem en voor zover bekend had hij ook geen gsm bij zich toen hij de kliniek verliet. Ook is niet bekend of de man nadat hij de benen had genomen, een mobieltje heeft gebruikt. Daardoor was het niet mogelijk om zijn positie te bepalen. Bij zijn aanhouding had S. twee mobiele telefoons bij zich.
Achteraf is gebleken dat S. bewust is gevlucht tijdens het begeleid verlof. Zo heeft hij zijn computer leeggehaald en foto's van de muur van z'n kamer gehaald. De foto's liet hij achter bij zijn echtgenote in Eindhoven, waar hij vorige week dinsdag op bezoek was geweest.
Justitie heeft volgens Donner geen internationaal opsporingsbevel tegen S. uitgevaardigd, omdat er op geen enkel moment een aanwijzing was dat de man zich in het buitenland bevond. Het opsporingsbericht van de tbs'er dat zondagavond op televisie werd uitgezonden, leidde tot boosheid en angst bij z'n vrouw. Donner voegt eraan toe dat ze bang was dat S. na het bericht zelfmoord zou plegen of dat hij z'n vrouw en de kinderen iets zou aandoen.
S. wordt er overigens niet van verdacht dat hij andere misdrijven heeft gepleegd dan de moord waarvan hij nu wordt verdacht. Donner meldt verder dat hij verantwoordelijk is voor de uitvoering van sancties, waaronder de tenuitvoerlegging van de tbs-maatregel.

 
Donner lijkt overeind te blijven in tbs-debat
ANP, Internetredactie

DEN HAAG -Volkskrant 16.06.05  Met het toezeggen van enkele hervormingen in het tbs-stelsel lijkt minister Donner van Justitie donderdag overeind te blijven in het spoeddebat in de Tweede Kamer naar aanleiding van Wilhelm S., de tbs'er die na zijn ontsnapping een moord zou hebben gepleegd. De PvdA en de coalitiefracties VVD en D66 reageerden positief. 
 
In een schorsing van het debat toonde PvdA-Kamerlid Wolfsen zich ingenomen dat Donner zich ‘ontvankelijk had getoond voor de kritiek’ en zijn ‘geharnaste houding’ van de dag ervoor had laten varen. Helemaal tevreden was Wolfsen nog niet. ‘De minister wil veranderen, maar dat is nog niet volledig voldoende.’
D66-Kamerlid Van der Laan noemde de toezeggingen van Donner ‘substantieel’. ‘Hij geeft toe dat het tbs-systeem anders moet en hij komt met noodmaatregelen. Precies wat we wilden horen.’ Kamerlid Weekers (VVD) gaf toe dat Donner ‘een goed verhaal’ had gehouden. Volgens hem had de minister ‘op veel terreinen bewogen en noodmaatregelen toegezegd’. Eerder had Weekers nog gezegd dat de positie van Donner in het geding was. Dat is 'altijd zo bij kritische vragen', volgens de VVD-er.
 

Minister Donner van Justitie beloofde in het debat dat hij gaat bekijken of de enkelband voor tbs'ers op verlof versneld kan worden ingevoerd. Momenteel zijn er al proefprojecten met de enkelbanden met GPS-systeem gaande. Donner wil een en ander versnellen. Een enkelband met GPS maakt het makkelijker om een ontsnapte tbs'er op te sporen. Een grote meerderheid van de Kamer had geëist dat de enkelband voor tbs'ers op verlof onmiddellijk wordt ingevoerd.
Over de elektronische enkelband had Donner eerder deze week gezegd dat het systeem om tbs'ers op verlof via de enkelband en de satelliet te volgen, minder geschikt is op stations en andere plaatsen waar veel mensen zijn. Donner wees er toen ook op dat betrokkenen hun bandje kunnen verwijderen of bedekken, waardoor niet meer te achterhalen is waar ze zijn.
Donner juichte het toe dat de Kamer een eigen parlementair onderzoek wil houden naar het tbs-stelsel. Een meerderheid in de Tweede Kamer van in elk geval PvdA, VVD, GroenLinks en D66 wil zo'n onderzoek, bleek eerder in het debat.
Het onderzoek moet de verbeteringen onder de loep nemen die minister Donner van Justitie eerder doorvoerde in het tbs-beleid. ‘Het huidige systeem faalt te vaak’, zei PvdA-Kamerlid Wolfsen.
Donner verweerde zich donderdag fel tegen kritiek dat hij zich zou hebben verscholen achter een besluit van de rechter om de terbeschikkingstelling van de 40-jarige Wilhelm S. met een jaar te verlengen.
Volgens de minister is hij volledig verantwoordelijk voor de tbs, maar betekende de uitspraak van de rechter wel dat de tbs-kliniek met S. een traject van resocialisatie, inclusief begeleid verlof, in moest gaan. De rechter wilde immers na het jaar tbs weten of er voortgang was geboekt bij de behandeling van S., aldus Donner. En dat kon alleen door hem op (begeleid) verlof te laten.
Donner voelt er niets voor om alle verloven van tbs'ers op te schorten. Er zijn 50.000 ‘verlofbewegingen’ van tbs'ers per jaar en het opsluiten van tbs'ers kan volgens hem tot zeer grote spanningen in de klinieken leiden.
 
Weer beweegt zich een politieke storm in Donners richting
Michiel Kruijt

Volkskrant 16.06.05  Wederom is minister Donner van Justitie in gevaarlijk vaarwater gekomen vanwege een tbs’er die zich aan zijn verlof onttrekt en de fout in gaat. Een jaar geleden overleefde de CDA-bewindsman een motie van afkeuring. Hoe staat het nu met de politieke kansen van de minister?

De zaak van vorig jaar werd aangezwengeld door de LPF en de PvdA. Deze partijen hadden in april 2003 Donner vragen gesteld over de moord op Hagenaar Piet van Harpen. Deze was begin dat jaar omgebracht door een tbs’er die niet van een onbegeleid proefverlof was teruggekeerd. Donner beloofde in zijn antwoord de opsporing van niet teruggekeerde tbs-gestelden te intensiveren alsmede de communicatie tussen alle instanties te ‘optimaliseren’.
Die belofte is hij niet nagekomen, konden de LPF’er Joost Eerdmans en de PvdA’er Aleid Wolfsen een jaar later vaststellen. Op 23 mei 2004 werd een 13-jarig meisje in Eibergen ontvoerd en misbruikt door een andere tbs’er die eveneens niet van onbegeleid verlof was teruggekeerd. Donner moest na een reconstructie toegeven dat er bij alle betrokken instanties ‘een groter gevoel van urgentie’ had moeten zijn, zodat de man geen verlof was verleend of sneller was opgespoord. Ook werd duidelijk dat Donner te weinig aan de beloofde verscherping van het verlofstelsel had gedaan.
 
Dit was aanleiding voor de LPF het vertrouwen in de minister op te zeggen, temeer daar hij weigerde een einde te maken aan onbegeleide proefverloven. De PvdA was die mening niet toegedaan. Maar de sociaal-democraten steunden toch de motie van afkeuring van de LPF omdat er volgens hen sprake was geweest van ‘laksheid in het kwadraat’. De andere partijen deelden dat harde oordeel niet. Zij namen genoegen met de belofte van Donner om nu echt werk te maken van een strenger verlofstelsel.
De minister liet er ditmaal geen gras over groeien en stelde de Kamer kort daarna tal van maatregelen voor. Zo werd een verplichte risicotaxatie ingevoerd bij elke vorm van verlof. Ook werden de verantwoordelijkheden van tbs-klinieken, politie en Openbaar Ministerie bij het niet terugkeren van een tbs’er op papier gezet, zodat er voortaan onmiddellijk werk werd gemaakt van diens opsporing. Donner maakte daarbij nog eens duidelijk dat er zijns inziens geen einde kan worden gemaakt aan proefverloven. De ‘geleidelijke en begeleide terugkeer in de samenleving’ is volgens hem een ‘essentieel onderdeel van de behandeling’. Verdachten die ontoerekeningvatbaar zijn verklaard, mag je volgens de bewindsman niet levenslang opsluiten. Een meerderheid in de Kamer ging met het pakket aan verscherpingen akkoord.
Donner voert nu die instemming als reden aan waarom zijn aftreden niet aan de orde is. Volgens hem zijn er na de verdwijning van Wilhelm S. geen fouten gemaakt zoals eerder bij de ontvoering van het meisje in Eibergen. Het verlof van S. is volgens de nieuwe regels verleend, aldus de minister. De verdwijning van de tbs’er op 7 juni op het station in Utrecht is meteen gemeld aan ‘diverse politiekorpsen’. Afgelopen zondag, een dag nadat er in de pers melding werd gemaakt van ontsnapte tbs’ers (zonder dat de naam van S. werd genoemd), werd zijn foto verspreid en kwam de verdwijning in Opsporing Verzocht aan de orde. Daartoe is volgens Donner niet eerder overgegaan omdat dan de kans bestond dat hij zich zou verbergen. Omdat S. medicijnen gebruikt die in de loop van deze week uitwerken, achtte hij het uitgeven van de foto op zondag wel opportuun.
Tijdens het spoeddebat vandaag zal het gaan over de vraag of de Kamer ook vindt dat alle regels zorgvuldig zijn nageleefd, zoals Donner stelt. Ook moet duidelijk worden of bij de laatste verlenging van de tbs van S. inderdaad door de rechter is bepaald dat een geleidelijke terugkeer in de samenleving (lees: verlof) geboden is. Donner stelde dat hij zo’n oordeel niet kan overrulen. Daarover lopen de meningen uiteen. Als de minister de Kamer kan overtuigen, blijft hij overeind. Maar moet hij alsnog fouten toegeven, dan wacht hem een politieke storm die tot zijn aftreden kan leiden.
 

Intimidatie cipiers in gevangenis
Van onze verslaggever Marcel van Lieshout

AMSTERDAM – Volkskrant 23.05.05  Gevangenisbewaarders worden niet alleen geïntimideerd door gedetineerden maar ook door hun eigen leidinggevenden. Uit onderzoek van het ministerie van Justitie blijkt dat een op de vijf cipiers wordt geïntimideerd door leidinggevenden. 4Procent van de vrouwelijke bewaarders wordt seksueel geïntimideerd door de leiding.

 

‘Ook leidinggevenden hanteren verbaal geweld’

Die gegevens werden zaterdag onthuld door het tv-programma NOVA en zijn zondag bevestigd door het ministerie van Justitie. ‘Bewaarders werken met mensen die geweld en verbale agressie gewoon vinden en we moeten voorkomen dat die sfeer nog meer doordringt tot het personeel onderling’, zegt een woordvoerder van Justitie.

De Dienst Justitiële Inrichtingen heeft vorig jaar onderzoek verricht naar de werkomstandigheden in justitiële inrichtingen. Dit naar aanleiding van klachten van het personeel over agressie, geweld en werkdruk. Bovendien bleek het ziekteverzuim onder het personeel schrikbarend hoog.

Aan het onderzoek namen 5700personeelsleden deel uit ruim vijftig inrichtingen. Dat is bijna eenderde van het totale personeelsbestand in gevangenissen, jeugdinrichtingen en tbs-klinieken. Justitie vond de uitkomsten van het onderzoek zo schokkend dat onmiddellijk tot maatregelen is besloten.

Meer dan de helft van de bewaarders (54procent) zegt geregeld geïntimideerd te worden door gevangenen. Een op de drie ondervindt lichamelijk geweld en 17procent van de vrouwelijke cipiers heeft last van seksuele intimidatie door de gevangenen. Een kwart van het personeel wil van baan veranderen.

Dat het ook onderling tussen personeel en leidinggevenden vaak niet botert, maakte Justitie al eerder op uit gegevens van het Bureau Integriteit en Veiligheid. Bij dat bureau kon personeel buiten de gevangenismuren klagen over interne misstanden. ‘Van gedetineerden kun je agressie en pesterijen verwachten, maar het mag niet zo zijn dat het een normale cultuur wordt voor iedereen die in die omgeving werkt’, zegt een woordvoerder van Justitie.

In NOVA werd vooral door ex-bewaarders een sfeer opgeroepen van roddels, intimidatie en machtsmisbruik. Direct na verschijning van het onderzoeksrapport (begin dit jaar) is Justitie tot actie overgegaan, zegt de woordvoerder. Zo zijn er met de vakbonden maatregelen afgesproken om de vaardigheden van bewaarders te verhogen. Er komen speciale cursussen en trainingen, ook voor de leidinggevenden. ‘Het management is heel bepalend voor de sfeer en moet een voorbeeldfunctie vervullen.’

‘Meer dan helft tbs'ers hoort niet in kliniek'
ANP
DEN HAAG – Volkskrant 14.05.05 Zestig procent van de tbs'ers hoort eigenlijk niet thuis in een tbs-kliniek. Ze zijn onbehandelbaar of weigeren behandeling, maar houden wel een dure behandelplek in een kliniek voor terbeschikkinggestelden bezet. Daar moet snel verandering in komen.

Dat stelt de tbs-deskundige prof. dr. H. van Marle. Hij is hoogleraar forensische psychiatrie en was in de jaren tachtig en negentig directeur bij de Van Mesdagkliniek in Groningen en later bij de psychiatrische observatiekliniek het Pieter Baan Centrum in Utrecht.

Volgens Van Marle zijn veel mensen bij voorbaat al te herkennen als onbehandelbaar. Deze mensen moeten niet worden opgenomen in een tbs-kliniek maar in een goedkopere gevangenisachtige omgeving zoals een ‘long-stay-afdeling’ van een kliniek.

Den Haag krijgt ruim 200 cellen voor veelplegers
dinsdag 18 januari 2005, Residentie.net
De gemeente Den Haag krijgt er 205 cellen bij om mensen op te sluiten die bij herhaling misdrijven plegen, de zogenaamde veelplegers. Dat blijkt uit een brief van minister Donner van Justitie aan de grote vier steden.
De verdeling van de in totaal 850 cellen over de 'G4' verhoudt zich ongeveer net zo als de inwoneraantalen: Amsterdam krijgt 284 celplaatsen, Rotterdam 256 en Utrecht 105.

Van de 850 celplaatsen voor de grote steden zijn er 600 cellen met een zogenaamd basisregiem voor meerderjarigen en 250 justitiële jeugdinrichtingsplaatsen voor jeugdige daders. De cellen zijn bedoeld voor de meest actieve veelplegers in elk arrondissement. Uitgangspunt is dat de voorlopige hechtenis en de opgelegde gevangenisstraf in de eigen regio wordt uitgezeten.

Voor meerderjarige veelplegers is daarnaast specifieke capaciteit toegekend aan alle arrondissementen voor de uitvoering van de nieuwe strafrechtelijke ISD-maatregel (plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders). Hiervoor is landelijk een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, oplopend tot 1000 in 2007.

Een en ander vloeit voort uit afspraken die afgelopen jaar gemaakt zijn tussen de ministers van justitie en binnenlandse zaken en de burgemeesters van de vier grote steden. De burgemeesters hebben een inspanningsverplichting om afspraken met de bestuurders in de regio te maken over preventie tegen veelvuldige criminaliteit en de nazorg van de gestrafte veelplegers.

Recordaantal levenslange celstraffen in 2004
ANP Volkskrant 28.12.04

RIJSWIJK - Vijf mannen en de Haagse verpleegkundige Lucia de B. zijn het afgelopen jaar tot een levenslange celstraf veroordeeld. In de zaken van vier mannen vindt nog hoger beroep plaats, waardoor hun veroordeling nog niet definitief is. Maar 2004 gaat de boeken in als het jaar met het hoogste aantal levenslang gestraften ooit.

A. Visser, juridisch medewerkster van advocatenkantoor Anker en Anker, houdt samen met Wim Anker een databank bij met levenslang gestraften, teruglopend tot 1954. Visser: 'In totaal zitten nu 24 mannen en één vrouw deze straf uit. Van negen van hen is het nog niet onherroepelijk, omdat het hoger beroep nog moet plaatsvinden of omdat de Hoge Raad zich nog moet buigen over het cassatieverzoek.' Van de veroordeelden zijn er inmiddels drie overleden en aan twee is gratie verleend. Dat gebeurde voor het laatst in 1969.
'Zes in één jaar zijn er echt heel veel, zeker vergeleken bij vroeger', aldus Visser. Volgens haar is de roep uit de maatschappij om strenge straffen duidelijk merkbaar. De maximale beperkte straf is nu twintig jaar. De Tweede Kamer heeft het onlangs mogelijk gemaakt dat dit wordt verhoogd tot dertig jaar, hoewel nog onduidelijk is wanneer de wetswijziging wordt ingevoerd. 'Een hele goede oplossing', vindt Visser. 'Het is heel belangrijk om mensen een horizon te geven. Hoe gruwelijk het misdrijf ook was, iemand moet uitzicht houden op een einddatum van zijn detentie.'

De uitspraak in de zaak van Lucia de B. was de opmerkelijkste van 2004, omdat het gerechtshof in Den Haag de vrouw ook tbs oplegde. Volgens de raadsheren van hof is de vrouw, die werd veroordeeld voor zeven moorden en drie moordpogingen op patiënten van haar, een groot gevaar voor de samenleving. Mocht de 42-jarige ooit gratie krijgen, dan moet ze gedwongen psychiatrische behandeling ondergaan.
Het hof in Den Haag legde ook levenslang op aan Hagenaar Birol C. wegens het doodschieten van twee mannen op het Kaapseplein in Den Haag in november 2001.
In alle zaken van de in 2004 tot levenslang veroordeelden, ging het om meervoudige moord. Pascal F. werd door de rechtbank in Utrecht veroordeeld wegens de moord op de 25-jarige Utrechtse studente Nadia van de Ven in oktober 2002 en verzekeringsagent Anton Bussing uit Ede in 1995.
De rechtbank in Den Bosch kwam tot deze straf in de zaak van de Tsjetsjeen I.M. voor een drievoudige moord in Helmond na een mislukte drugsdeal begin 2003.
Volgens de rechtbank in Maastricht is Olaf H. verantwoordelijk voor het doodschieten van Jo en Ine Zwakhalen op 12 juli vorig jaar in hun woning in Sittard. Hun 9-jarige kleindochter raakte zwaargewond.
Paul de R. kreeg de straf opgelegd door de rechtbank in Utrecht wegens de moord op het Baarnse echtpaar Hans en Ria Müller. Hun stoffelijke overschotten werden begin dit jaar gevonden in een geïmproviseerd graf op het terrein van de kinderboerderij die De R. jarenlang beheerde. Het echtpaar zou al in november 1999 om het leven zijn gebracht.
Kinderrechters: zorg om duocel

Door onze redacteur Sheila Kamerman

ROTTERDAM, NRC 6 November 2004 . De Nederlandse kinderrechters maken zich grote zorgen over het voornemen van Justitie om meer dan één jongere per cel te plaatsen in jeugdgevangenissen. Zij denken dat er onvoldoende toezicht is om ,,de veiligheid en de lichamelijke en geestelijke integriteit van de jongeren te waarborgen''.

De kinderrechters uitten deze week hun zorgen in een brief aan minister Donner (Justitie). De experimenten met meermanscellen in drie jeugdgevangenissen die Justitie heeft aangekondigd, zijn bedoeld om geld te besparen.

Jeugdgevangenissen krijgen te maken met bezuinigingen van 16 procent op hun totale budget van 270 miljoen euro per jaar. Daarnaast moeten er door het delen van cellen meer plaatsen komen. De justitiële jeugdinrichtingen moeten de komende jaren honderden kinderen extra kunnen plaatsen, bovenop de 2.400 bestaande plekken.

De kinderrechters schrijven in hun brief dat de jongeren in de jeugdgevangenissen vaak zeer kwetsbaar zijn door de 'bijzondere problematiek van de gezinssituaties waar zij uit komen'.

,,Ze verkeren'', zegt F. van der Reijt, kinderrechter in Den Bosch en voorzitter van de werkgroep van kinderrechters, ,,bij hun komst naar de jeugdgevangenis vrijwel altijd in crisis. Ze zijn daardoor zeer onberekenbaar.'' Dat geldt volgens de kinderrechters zeker ook voor het toenemend aantal kinderen dat onder toezicht staat maar geen strafbaar feit heeft gepleegd, de zogenoemde ots'ers. Zij bezetten iets meer dan de helft van de 2.400 plaatsen.

Uit onderzoek van onder meer T. Doreleijers, hoogleraar jeugdpsychiatrie aan de Vrije Universiteit, blijkt dat 85 procent van de jongens in de justitiële jeugdinrichtingen ernstige stoornissen heeft. Bij de meisjes, een veel kleinere groep in de jeugdgevangenis, is dat 55 procent. ,,Deze kinderen samen op een cel plaatsen'', zegt Van der Reijt, ,,is vragen om moeilijkheden. Ze kunnen elkaar opstoken, maar ook geweld is zeker niet uit te sluiten. Je hebt in zo'n groepje meteen een leider en een onderdeurtje dat het binnen zo'n kamer moet ontgelden.''

Behalve de experimenten met meermanscellen in justitiële jeugdinrichtingen, behoren experimenten met grotere groepen tot de mogelijkheden, heeft de minister laten weten. Nu is een groep met tien kinderen op behandelafdelingen en twaalf kinderen op opvangafdelingen, met alleen een dagprogramma, standaard. Ook minder begeleiders per groep wordt overwogen. De kinderrechters vinden het versoberde regime verontrustend. ,,Voor volwassenen vind ik het al discutabel''
Speciale kliniek illegalen met tbs
Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

AMSTERDAM - Volkskrant 28.10.04    Er komt een aparte voorziening voor illegalen met tbs. Ze worden daar niet behandeld, en experts van de inrichting gaan zich inspannen om hen uit te zetten naar het land van herkomst. Deze aanpak moet voorkomen dat illegalen nodeloos dure behandelplaatsen bezet houden en het systeem verstoppen.

Dat schrijft minister Donner van Justitie in een brief aan de Tweede Kamer. Momenteel verblijven in tbs-klinieken dertig à veertig illegalen. Zij kunnen niet met proefverlof omdat het vluchtgevaar te groot is. Daardoor schiet de tbs-behandeling haar doel voorbij. Omdat zij niet kunnen resocialiseren en dus niet kan worden aangetoond dat de kans op recidive is afgenomen, verlengt de rechtbank steeds de tbs. Een tbs-plaats kost vierhonderd euro per dag.

De meeste illegalen in tbs-klinieken beschikten ooit over een verblijfsstatus, maar raakten die kwijt na hun veroordeling. De IND verklaart vreemdelingen na een ernstig vergrijp ongewenst. De dienst kan hen dan echter niet meteen het land uitzetten, aldus een woordvoerder: de tenuitvoerlegging van de straf gaat voor.
Overdracht van de tbs-maatregel naar het land van herkomst is lastig, omdat tbs een unieke Nederlandse sanctie is. Klinieken wisten de afgelopen jaren na veel inspanningen enkele vreemdelingen over te dragen. Speciale experts nemen die taak over.
Als het hun lukt een instelling te vinden in het land van herkomst die de tbs'er wil opnemen en behandelen, moet het mogelijk zijn de tbs-maatregel onmiddellijk te beëindigen. Daarvoor is nu nog het Openbaar Ministerie nodig, maar Donner heeft een wetswijziging in de maak waardoor hij daar zelf toe kan besluiten.
Als het land van herkomst de tbs'er niet kan of wil overnemen, blijft die in de speciale kliniek. Medische en psychiatrische zorg is voorhanden, maar het regime is sober en behandeld wordt er niet.
Om het aantal tbs-opleggingen te verminderen, gaat de IND informatie over de verblijfsstatus van vreemdelingen doorgeven aan het OM. De verwachting is dat officieren van justitie daardoor terughoudender zullen worden met het eisen van tbs.


'We praten, maar waar dient het toe?'
Van onze verslaggeefster Ellen de Visser

AMSTERDAM - Volkskrant 28.10.04 Tbs'ers die het land uit moeten, krijgen geen proefverlof, uit vrees dat ze vluchten. Maar daarmee vervalt een essentieel onderdeel van de behandeling.

In de Nijmeegse Pompekliniek wacht een Surinamer al ruim twintig jaar op beëindiging van zijn tbs-behandeling. Zijn behandelaars zijn allang met hem uitgepraat, de praktijk moet uitwijzen of hij de vrijheid weer aankan. Maar werken buiten de poort mag hij niet, en op proefverlof al helemaal niet. De brieven van directeur Jos Poelmann aan de minister voor Vreemdelingenzaken halen niets uit.
Voor de drie Belgen en de Duitser in zijn kliniek geldt hetzelfde verhaal. 'We voeren wel gesprekken met ze over het delict en over het verleden, maar waar dient het toe? Het dreigen patiënten te worden voor de longstay.'
Vreemdelingen stellen tbs-klinieken voor grote problemen. Verblijfsstatus of niet, wie niet de Nederlandse nationaliteit bezit en een ernstig strafbaar feit pleegt, wordt na een veroordeling ongewenst verklaard. Dat betekent: na het uitzitten van de straf het land uit.

Tbs'ers die zullen worden uitgezet, krijgen geen proefverlof omdat de kans groot is dat zij vluchten. Daarmee valt een essentieel onderdeel van de behandeling weg. Juist het geleidelijk toekennen van bewegingsvrijheid moet het pad effenen voor terugkeer in de samenleving. Gevolg: de behandeling loopt vast en de tbs wordt almaar verlengd.
Zo ontstaat een geweldige impasse, zegt Piet de Jong, maatschappelijk werker in tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug. Justitie verklaart een vreemdeling ongewenst, terwijl de rechtbank de kliniek opdracht geeft diezelfde vreemdeling te behandelen. Of, in de woorden van Jos Poelman: 'We houden elkaar gevangen.'
Vaak komen illegalen in een longstay-voorziening terecht, terwijl ze daar niet horen. Of ze zijn uitbehandeld is immers onduidelijk.
Het College van procureurs-generaal (pg's) heeft vier jaar geleden een speciale richtlijn opgesteld waarin officieren van justitie dringend wordt geadviseerd terughoudend te zijn bij het eisen van tbs tegen ontoerekeningsvatbare vreemdelingen.
Toch komt het nog steeds voor dat die in de tbs belanden. Zo kreeg een 29-jarige Somaliër, die, onder invloed van een psychose, zijn nichtje van het balkon gooide, begin dit jaar van de Maastrichtse rechtbank twee jaar cel en tbs opgelegd.
Rechters hoeven zich niet te houden aan een aanwijzing van het Openbaar Ministerie, verklaart Yvo van Kuijck, vice-president van het Arnhemse gerechtshof. Daarbij komt: een ontoerekeningsvatbare dader valt strafrechtelijk gezien geen verwijt te maken, ongewenst vreemdeling of niet. 'Die kun je niet alleen maar naar de gevangenis sturen.'
De Hoge Raad bepaalde drie jaar geleden in de zaak van een ongewenst verklaarde Marokkaan dat het gerechtshof terecht tbs had opgelegd. De advocaat vond tbs zinloos omdat de behandeling de man zou voorbereiden op terugkeer naar de Nederlandse samenleving terwijl die daar helemaal niet naar mócht terugkeren. Maar de Hoge Raad achtte het niet uitgesloten dat de Marokkaan, als hij ooit zou worden uitgezet, zou terugkomen naar Nederland.
De verdachte was bovendien zo gevaarlijk, dat volgens de Raad de veiligheid van de hele samenleving, niet alleen de Nederlandse, moest worden gewaarborgd.
Als rechters tbs blijven opleggen, vreemdelingen daardoor ongewenst worden en klinieken daardoor met patiënten blijven zitten die wellicht best te behandelen zijn, rest nog een oplossing: uitzoeken of ze terug kunnen naar het land van herkomst. Poelmann van de Pompe-kliniek herinnert zich een succesverhaal: vijftien jaar geleden werkte een Nijmeegse behandelaar maanden mee in een kliniek in Suriname om een teruggekeerde tbs'er te begeleiden.
De overdracht van tbs'ers wordt bemoeilijkt, weet hij, doordat tbs een unieke sanctie is. En Nederland moet zijn strafverplichting nakomen: wie hier vanwege een ernstige stoornis in een kliniek zit, mag in het buitenland niet zomaar in een gevangenis worden geplaatst.
Toch heeft maatschappelijk werker De Jong van Veldzicht van die terugkeer zijn specialisme gemaakt en geleidelijk aan boekt hij steeds meer succes. Hij legt contact met ambassade of consulaat, belt met psychiaters in het land van herkomst, legt uit wat tbs is, gaat langs om te bekijken hoe de zorg is geregeld, checkt zelfs of bepaalde medicijnen voorhanden zijn.
Zo is het al een keer of vijf gelukt de rechter ervan te overtuigen de tbs niet te verlengen, waarna de tbs-gestelde kon terugkeren. Opmerkelijk genoeg, zegt hij, blijkt dat voor inwoners van andere EU-landen door alle regelgeving zeer gecompliceerd, terwijl hij het wel voor elkaar heeft gekregen om tbs'ers terug te krijgen naar Marokko, Ghana en Angola. Ook andere klinieken hebben inmiddels zijn hulp ingeschakeld.
Zijn succes is niet onopgemerkt gebleven: minister Donner van Justitie wil zijn aanpak overnemen. 
'Als je criminelen alleen maar opsluit, wordt het niet veiliger'
door Malika el Ayadi
2004-09-27 Trouw

In weerwil van het streven naar meer veiligheid bezuinigt het kabinet op de opvang van gestraften. Onbegrijpelijk, vindt oud-directeur C.Bakker van het voormalig lager- en middelbaar technisch onderwijs
EEFDE - Hoe behoed je kinderen voor misdaden? Door ze opleidingen te bieden, zegt oud-onderwijsdirecteur Bakker (82). Zonder perspectief leven jongeren in een donker gat. Het leren van een ambacht, een vak, biedt uitzicht, zegt hij.
Begin jaren zeventig stond Bakker aan de wieg van het fenomeen vakopleiding-in-de-gevangenis. Als consultant van een landelijke vakopleiding autotechniek stapte hij op een goede dag naar een penitentiaire jeugdinrichting in zijn regio. Bied jongeren een tweede kans, zei hij, en dat herhaalde hij voor een delegatie van hoge ambtenaren uit Den Haag.
Na vier jaar 'knokken' met het ministerie van justitie en onderwijs had hij het voor elkaar: Bakkers plan -het bieden van een reguliere vakopleiding binnen de justitiële inrichting- werd landelijk ingevoerd. Jongeren die de opleiding kregen, verlieten de gevangenis voortaan als hulpmonteur, tweede of zelfs eerste monteur of houtbewerker. Dat behoort binnenkort tot het verleden. Het kabinet wil van de vakopleidingen af. Want, zo redeneert het ministerie van justitie nu: er zijn geen banen meer. De werkplaatsen in Zutphen zijn sinds juli gesloten.
Bakker heeft -sinds hij met pensioen is- geen contact meer met het gevangeniswezen. Het zit hem dwars dat het kabinet de cursussen weghaalt en daar niets voor in de plaats zet. ,,Justitie had een prachtig systeem om drop-outs een laatste kans te geven. Ze leerden binnen de inrichting metaal te bewerken of hout. Het nieuwe systeem vormt ze louter tot wasknijperspecialist.''
Hij heeft het vaak meegemaakt. Huilende grote knullen die met een certificaat in hun handen uitroepen: 'ik kan het', 'dit is de eerste keer dat ik iets bereikt heb'. Bakker: ,,Het was meestal ook echt hun allereerste diploma. Even bestonden er geen gescheiden ouders, geen miskenningen en misbruik.'' De gestrafte jongens met een erkend diploma keerden na de inrichting terug naar hun stad of dorp. ,,Dan belden we van tevoren een arbeidsbemiddelaar van het leerlingwezen in de regio om te zeggen dat hij er aan kwam. Samen probeerden we dan een geschikte baan te vinden in de buurt.''
Waarom zet de maatschappij zich hier niet meer voor in, vraagt Bakker zich af. ,,Omdat het recidivepercentage onder een bepaalde groep jongeren hoog blijft?'' Hij maakt een wegwerpgebaar. ,,Ik kan mij goed voorstellen dat als je elke dag die ellende ziet in de krant en op tv dat je denkt: hup, weg ermee. Mensen vergeten dat als je mensen alleen opsluit en de sleutel weggooit, het niet veiliger wordt.''
De samenleving onthoudt met het nieuwe beleid jeugdige delinquenten de kans om (ooit) het goede pad op te gaan, vindt Bakker. ,,We leven in een samenleving waar zaken scheef zijn gegroeid. In de zorg en het onderwijs kon lange tijd alles. Op school zag je dat heel duidelijk. Er werden cursussen gegeven waarop niemand zat te wachten. De scholen dijden uit. Het mócht gewoon, klonk het overal.'' Maar wederom is het kabinet 'hartstikke verkeerd bezig', zegt hij. ,,De gewone burgers zullen straks de dupe worden als gedetineerden na hun straf op straat worden gedumpt.''
Het handhaven van de werkplekken kan met weinig geld, zegt hij. ,,Het Duitse gevangeniswezen heeft ons systeem van harte overgenomen en zelfs uitgebreid met hulp van het bedrijfsleven. Terwijl wij alles weggooien.'' En dat vindt Bakker vreemd. ,,Als Nederlandse samenleving maken wij ons grote zorgen over het toenemend aantal drop-outs in het onderwijs, we zijn bereid daar vele miljoenen in te investeren, maar anderzijds ontnemen wij de oude dropouts, nu gedetineerden, de laatste kans.'' 


 Foto van tralies7 september 2004  Regering.nl
OOK LANGGESTRAFTEN MET MEER OP ÉÉN CEL

Meer personen op één cel moet een normale en volwaardige vorm van verblijf in de gevangenis worden. Dat betekent dat ook langgestraften in aanmerking kunnen komen om met meer personen op één cel te verblijven.

Dat schrijft minister Donner (Justitie) in een brief aan de Tweede Kamer. De wet die het meerpersoonscelgebruik mogelijk maakt, treedt op 13 september in werking. 

Experiment
Sinds eind 2003 is op verschillende locaties geëxperimenteerd met meer personen op één cel. In deze voorbereidende fase was deelname nog vrijwillig. Na inwerkingtreding van de regeling bepaalt de directeur van de gevangenis wie in aanmerking komt voor een verplichte plaatsing in een gedeelde cel.

In de brief gaat Donner in op de conclusies en aanbevelingen van een evaluatierapport over de experimentele fase van het meerpersoonscelgebruik. Volgens de minister geven de conclusies geen aanleiding om af te zien van landelijke invoering. 

De minister wijst erop dat het plaatsen van meer personen op één cel ook in andere landen eerder regel is dan uitzondering. In Nederland is al eerder ervaring opgedaan bij de opvang van drugskoeriers.

Regime
Om duidelijk te maken dat het meerpersoonscelgebruik als een gewone vorm van detentie wordt beschouwd, zal het regime gelijk zijn aan dat voor eenpersoonscellen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de inhoud en de lengte van het dagprogramma. Donner ziet geen reden om een vorm van compensatie te bieden voor het verblijf in een meerpersoonscel.

Voor zover de lokale situatie dit mogelijk maakt, behoort het wel tot de mogelijkheden dat gedetineerden die een cel delen, beurtelings deelnemen aan verschillende activiteiten. Omdat dit echter extra personeel kost, is het werken in deze 'wisselroosters' niet het uitgangspunt.

Plaatsing
Bij de plaatsing van gedetineerden is het uitgangspunt dat iedereen in aanmerking komt, tenzij er redenen (contra-indicaties) zijn die maken dat plaatsing alleen op een cel noodzakelijk is. Voorbeelden van contra-indicaties zijn psychische gestoordheid, verslavingsproblematiek, gezondheid of gedragsproblemen.

Een contra-indicatie is echter geen absolute uitsluitinggrond. Voor elke gedetineerde wordt individueel vastgesteld of er redenen zijn om af te zien van plaatsing in een gedeelde cel. Naast de contra-indicaties wordt bij de keuze van celgenoten ook gelet op andere factoren als culturele en etnische achtergrond, rookgedrag en leeftijd.

Het uitgangspunt dat iedereen geschikt is voor plaatsing in een gedeelde cel, betekent ook dat langgestraften hiervoor in aanmerking komen. Met het oog op de beheersbaarheid ligt samenplaatsing van een langgestrafte met een kortgestrafte volgens de minister echter niet voor de hand.

Bron:
Brief aan de Tweede Kamer
Persbericht ministerie van Justitie

Meer kinderen op één cel in strijd met kinderrechten
van onze verslaggeefster
2004-09-07   Trouw

AMSTERDAM - De proef om drie of vier kinderen op één cel te plaatsen, is in strijd met de internationale rechten van het kind. Dat zegt Jaap Doek, hoogleraar jeugdrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Jeugdgevangenissen krijgen minder geld, maar steeds meer klanten, aldus Ben Geerdink, directeur justitiële jeugdinrichtingen. Daarom gaat in drie jeugdinstellingen eind dit jaar een proef van start met meermanskamers tot maximaal vier personen. Dit betekent dat de jonge gedetineerden de nacht in één kamer doorbrengen en dat ze overdag een onderwijsprogramma volgen.

Hoogleraar Doek heeft ernstige bezwaren tegen het aangekondigde experiment: ,,Nederland behoort tot de rijkste landen van de wereld en heeft de mond vol van de rechten van het kind. Maar langzamerhand begint het hier te lijken op een ontwikkelingsland.''

In het kinderrechtenverdrag staat dat het privé-leven van een kind te allen tijde moet worden eerbiedigd, ook wanneer het wordt vervolgd voor een strafbaar feit. Het permanente toezicht in een jeugdgevangenis overdag is al een vorm van inbreuk op de privacy, meent Doek. ,,Om die kinderen zelfs 's avonds en 's nachts hun laatste stukje privé te ontnemen, staat op gespannen voet met de verplichtingen van de regering ten aanzien van het kinderrechtenverdrag.''

Volgens Ruud Bullens, bijzonder hoogleraar forensische jeugdpsychologie aan de Vrije Universiteit, kan de veiligheid van de jeugdige delinquenten in het geding komen. ,,Onder jongeren heerst een bepaalde pikorde: je hebt leiders, helpers, meelopers en zondebokken. Vooral de laatsten zijn binnen een groep erg kwetsbaar voor geweld of seksueel misbruik.''

Bullens vindt dat de consequenties van de proef niet goed zijn doordacht. Hij vreest zelfs voor een averechts effect op de behandeling van gedetineerde jongens en meisjes. ,,Hun veiligheid kan niet langer gegarandeerd worden, want 's nachts is er geen enkel toezicht op de jongeren.''

Bullens en Doek denken dat dit besluit enkel is ingegeven door bezuinigingsdrift. Inhoudelijke argumenten voor het doen van deze proef ontbreken volgens de twee wetenschappers.


Ook langgestraften met meer op één cel
ANP Volkskrant 07.09.04
DEN HAAG - Criminelen die een lange straf moeten uitzitten, kunnen ook met zijn tweeën op één cel komen. Minister Donner is niet bereid om een uitzondering te maken voor die categorie, heeft hij dinsdag aan de Tweede Kamer geschreven.


Volgens een onderzoek dat Donner heeft laten doen, zou het beter zijn om meerpersoonscellen zoveel mogelijk te reserveren voor kortgestraften, zodat gedetineerden niet te lang in een te kleine ruimte hoeven te zitten. De minister legt die aanbeveling naast zich neer omdat er geen minimumnormen zijn voor celgrootte.

De wet die verplichte plaatsing van meer gevangenen op één cel mogelijk maakt, gaat op 13 september in. Tot nu toe gebeurt dit alleen vrijwillig.

Verdeelde reacties op meer kinderen in een cel


Door een onzer redacteuren

ROTTERDAM, NRC 6 SEPT 2004. Meer kinderen in één cel plaatsen in jeugdgevangenissen, het aantal groepsleiders verkleinen en de groepen vergroten is onverantwoord, vinden PvdA en D66. Kamerlid Ella Kalsbeek (PvdA): ,,Het gaat om kinderen die zeer in de knel zitten en vaak psychiatrische stoornissen hebben. Ze zouden eerder méér begeleiding moeten hebben dan minder.''

Komend jaar gaan drie jeugdgevangenissen als experiment meer kinderen in een cel plaatsen. De justitiële jeugdinrichtingen moeten ongeveer zestien procent bezuinigen op een budget van 270 miljoen euro. Het gaat om bezuinigingen die nog stammen uit de periode van vorige kabinetten. Daarnaast moeten de instellingen de komende jaren honderden kinderen extra kunnen plaatsen. Nu is er plaats voor 2.400.

CDA en VVD vinden daarentegen dat de experimenten een kans moeten krijgen. ,,Voor kinderen die hun taakstraf niet hebben volbracht of in voorlopige hechtenis zitten lijkt het mij niet zo'n ramp om samen op een cel te zitten'', zegt CDA-Kamerlid Çörüz. ,,Het zijn vaak jongeren die problemen hebben met sociaal gedrag, misschien werkt het juist wel gunstig uit. We moeten niet bij voorbaat gaan roepen dat het niet kan. Je moet wel zorgvuldig kijken bij welke jongeren het past.'' Zijn collega Örgü van de VVD is het daarmee eens. ,,We kunnen van de experimenten leren.'' Ze vindt wel dat de inspectie de experimenten goed moet volgen.

Ook het vergroten van groepen met minder groepsleiders hoeft volgens Çörüz geen probleem te zijn voor jongeren die relatief kort verblijven in de justitiële jeugdinrichtingen. ,,Voor hen zie ik geen enkele aanleiding het zorgaanbod op te plussen.''

Lambrechts stelt dat vooral de kinderen zonder strafblad niet met minder zorg toekunnen. Zij zitten vaak lange tijd in een jeugdgevangenis bij gebrek aan plaatsen elders.

Kalsbeek vindt het verkeerd om op jongeren die delicten hebben gepleegd, agressief en geweldadig zijn, te bezuinigen. ,,Zelfs als je denkt 'ik heb schijt aan die rotzakken', moet je toch investeren. Als je het niet doet, krijg je het later driedubbel terug omdat het veelplegers worden, of psychiatrische patiënten.''

Met vier kinderen in één cel


Door onze redacteur Sheila Kamerman

ROTTERDAM,NRC  4 SEPT 2004. Justitiële jeugdinrichtingen gaan drie of vier kinderen in één cel plaatsen. Komend jaar beginnen drie jeugdgevangenissen met een proef. Dit zegt Ben Geerdink, directeur justitiële jeugdinrichtingen, vandaag in deze krant.

De maatregel is bedoeld om geld te besparen. Jeugdgevangenissen krijgen te maken met bezuinigingen van 16 procent op hun totale budget van 270 miljoen euro per jaar.

Daarnaast moeten er door het delen van de cel meer plaatsen komen. De justitiële jeugdinrichtingen moeten de komende jaren honderden kinderen extra kunnen plaatsen, naast de 2.400 bestaande plekken.

Volgens Geerdink is een aantal van drie of vier kinderen op een kamer beter dan twee. ,,Als je er twee bij elkaar zet, is er een altijd de sterkste. Vooral jongens buiten dat uit. Bij drie of vier wordt dat gedrag genormaliseerd.'' Bij meisjes is mogelijk ook twee op een kamer een gunstig aantal.

Er komen drie proeven: Eikenstein in Zeist, de Hunnerberg in Nijmegen en de Hartelborgt in Spijkenisse. Hieruit moet duidelijk worden welke jongeren in aanmerking komen voor de samenplaatsing, wat het juiste aantal in een cel is, welke aanpassingen er nodig zijn en wat de gevolgen zijn voor het personeel.

Daarnaast zal worden geëxperimenteerd met grotere groepen om geld te besparen. Nu is een groep met tien kinderen op behandelafdelingen en twaalf kinderen op opvangafdelingen standaard. Dat aantal is volgens Geerdink nogal arbitrair. Ook het aantal groepsleiders per groep wordt mogelijk teruggebracht. Nu rouleren negen groepsleiders per groep, gedacht wordt aan een bezetting van 8,2.

Het tekort aan plaatsen wordt mede veroorzaakt door een toenemend aantal kinderen in jeugdgevangenissen dat onder toezicht staat, maar geen strafbaar feit heeft gepleegd. Zij bezetten iets meer dan de helft van de 2.400 plaatsen.

Jeugdgevangenis moet creatief bezuinigen

Geen stapelbed in de kindercel

De jeugdgevangenissen moeten bezuinigen en toch meer kinderen opvangen. Eén van de oplossingen: meer kinderen in één cel. ,,Niets is te dol om te proberen.''
Door onze redacteur Sheila Kamerman

DEN HAAG, NRC 4 SEPT 2004. Het zit hem best hoog. Ben Geerdink, sectordirecteur justitiële jeugdinrichtingen, is de negatieve geluiden over de jeugdinrichtingen een beetje zat. ,,Sommige directeuren klagen dat de justitiële jeugdinrichtingen hard op weg zijn een kinderbajes te worden. Jongeren zouden steeds langere tijd op hun kamer worden opgesloten met een zak chips in plaats van een zinvol dagprogramma te volgen. Kinderen zouden alleen nog worden opgesloten en gestraft, niet meer worden opgevoed en behandeld. Dat is écht niet aan de orde.''

Het klopt, zegt Geerdink, dat er flink bezuinigd moet worden. De vijftien jeugdgevangenissen moeten ongeveer 16 procent van hun budget inleveren. Daarnaast moeten ze flink uitbreiden. De komende jaren moeten er honderden plaatsen extra bij komen, bovenop de 2.400 plaatsen die er al zijn. Daarvoor krijgen de instellingen wel extra geld, maar per plaats gaan ze er toch flink op achteruit.

Toch wel een somber scenario. De directeuren zeggen: het gaat om kinderen.

,,Kijk, die bezuinigingen zijn niet nieuw. Die zijn al in vorige kabinetten besloten, het geld is al afgeboekt. Er is dus niets meer aan te doen. Ik zie het als mijn taak om ze uit te voeren. Persoonlijk had ik bij wijze van spreken liever gezien dat die nieuwe weg tussen Groningen en Emmen niet werd aangelegd en dat dat geld in onze instellingen was gestoken. Maar ik maak die afweging niet, dat doet de politiek.''

Hoe kan het goedkoper?

,,We moeten slimme oplossingen bedenken. Niet elke verandering is slecht. Niets is te dol om te proberen.''

Overweegt u kinderen samen te plaatsen op een cel?

,,Daar zijn we mee bezig. Het is niet eenvoudig. Je kunt niet zomaar een stapelbed in een eenpersoonskamer plaatsen. Het heeft gevolgen voor het aantal voorzieningen als toiletten en douches. En er is meer personeel nodig. Als je eerst moet gaan verbouwen, wordt het duurder in plaats van goedkoper.''

Hebben instellingen zich al aangeboden?

,,Jazeker. Komend jaar starten drie pilots. Bijvoorbeeld in Eikenstein in Zeist, onderdeel van de Heuvelrug. Daar zou toch al worden verbouwd. Nu laten ze een tussenmuurtje weg. Op die manier krijg je grotere kamers geschikt voor drie of vier kinderen. Als je er twee bij elkaar zet, is er altijd een de sterkste. Vooral jongens tussen de twaalf en achttien jaar buiten dat uit. Door drie of vier bij elkaar te plaatsen wordt dat gedrag genormaliseerd. Ook de Hunnerberg in Nijmegen en de Hartelborgt in Spijkenisse starten een pilot. We hebben ook slaapzalen overwogen, maar dat lijkt minder aantrekkelijk omdat je extra nachtbewaking moet inzetten. Dan ben je de besparing weer kwijt.

Is het ook echt goedkoper?

,,In gevangenissen voor volwassenen bespaart het samenplaatsen van twee op één cel ongeveer 50 euro per persoon per dag. Bij kinderen moeten we het uitproberen. We doen het niet alleen om te besparen, maar ook om extra plaatsen te creëren.''

Behalve aan meer jongeren op één cel denkt Geerdink aan grotere groepen of minder groepsleiders per groep. ,,Nu zitten er tien kinderen in de behandelgroepen en twaalf in de opvanggroepen. Je kunt best wat grotere groepen proberen. En voor kinderen die een heel intensieve behandeling nodig hebben, zou je de groepen zelfs wat kleiner kunnen maken.''

Ook het aantal groepsleiders is niet heilig, vindt Geerdink: ,,Nu is negen groepsleiders per groep standaard. Die rouleren. Een paar jaar geleden was dat 8,2. Omdat het ziekteverzuim steeg tot 12, 13 procent is dat aantal verhoogd naar negen groepsleiders. Het ziekteverzuim daalde tot 8 procent. Je kunt het aantal leiders nu weer terugbrengen naar 8,2.''

Pessimisten zullen zeggen...

,,...dat het ziekteverzuim weer zal toenemen. Natuurlijk. Maar dat hoeft niet, het ligt eraan hoe je het organiseert. Wij hebben voorbeelden van groepen die met 8,2 groepsleiders op rolletjes lopen. Er zullen ook mensen zeggen: minder groepsleiders betekent minder aandacht en minder mogelijkheden. Dan zeg ik: dat is waar. Maar we moeten iets.''

Al bij al is het niet vreemd dat verschillende directeuren spreken van een versoberd regime.

,,Voor sommige kinderen is dat mogelijk. Bij kinderen die in preventieve hechtenis zitten en van wie je weet dat ze snel weer weg zijn, hoeft dat geen ramp te zijn. Of bij jongens en meisjes die hun taakstraf niet hebben volbracht. Voor die jongeren is het helemaal niet erg om eens even te voelen hoe het is om te zitten. Ook zij blijven nooit lang. Het is een enorme verspilling van tijd en mankracht om hen te laten onderzoeken door dure psychologen. Of een speciaal schoolprogramma voor ze samen te stellen. Natuurlijk draaien zij wel mee in het dagprogramma, maar dat mag dan best negen uur zijn in plaats van de twaalf uur die nu standaard is.''

Zijn jongeren zoveel crimineler geworden dat er zoveel cellen bij moeten komen?

,,Ik durf die stelling niet aan. Vijftien jaar geleden hadden we zo'n 800 plaatsen. Nu zijn het er 2.400 en dat is nog niet genoeg. Ik geloof niet dat de jeugd drie keer zo problematisch is geworden. De samenleving is ook veranderd; harder, punitiever geworden. Er wordt minder getolereerd.''

De toename van het aantal kinderen in de jeugdinstellingen, zegt Geerdink, komt niet alleen doordat er strenger wordt opgetreden, maar ook door de kinderen die onder toezicht worden gesteld. Deze ots-kinderen staan wel onder toezicht, maar hebben geen strafbaar feit gepleegd. Toen Ella Kalsbeek (PvdA) staatssecretaris van Justitie was, besloot ze dat ots-kinderen met voorrang in een justitiële jeugdinrichting geplaatst kunnen worden om een korte crisisperiode te overbruggen. ,,Helaas'', zegt Geerdink, ,,wordt die korte periode wel eens wat langer, omdat de instellingen waar ze naartoe moeten enorme wachtlijsten hebben.''

De kinderrechters protesteerden onlangs, omdat ze vinden dat die kinderen daar niet op hun plaats zijn.

,,Tja, er is geen alternatief. Dat was er wel, maar die instellingen zijn de afgelopen jaren gesloten. Het was de trend om de kinderen zoveel mogelijk ambulant te helpen. Maar voor een bepaalde groep kinderen met zeer ernstige problemen werkt dat niet. Die hebben een gesloten setting nodig, anders lopen ze weg. Triest maar waar.

,,Tot nu toe is het zo dat meeste instellingen de echt ingewikkelde gevallen liever niet hebben. Dus een jongen met psychische problemen die óók nog agressief is, sturen ze liever weg. Wij krijgen die kinderen met complex gedrag. En wij nemen iedereen op.''

Minister Donner van Justitie heeft twee maanden geleden gezegd dat hij vindt dat ots-kinderen elders opgevangen moeten worden.

,,Hij heeft ook gezegd dat het nog een aantal jaren zal duren voordat die voorzieningen er zijn. Ik vind het goed dat er alternatieven komen. Een plek kost bij ons zo'n 300 euro per dag. Een kind dat niet op de goede plek zit, is duur omdat er te weinig gebeurt. Wij hebben goede behandelmethoden, maar we zijn geen psychiatrisch ziekenhuis.''

'Moeten we jongeren opvoeden of opsluiten?'
door Malika el Ayadi
2004-08-24 Trouw

Ook de justitiële jeugdinrichtingen moeten mee in het nieuwe sobere detentiebeleid. De gevangenisdirecteuren J. Krist en R. de Bruijn maken zich zorgen.

UTRECHT - Voor de directeuren is het een uitgemaakte principiële zaak. Algemeen directeur J. Krist: ,,Het ministerie van justitie vraagt ons of we bereid zijn dat ene kind op te geven. Wij kúnnen die vraag niet met 'ja' beantwoorden.''
Krist en De Bruijn zijn beiden werkzaam als directeur bij de particuliere justitiële jeugdinrichtingen De Sprengen in Zutphen en Teylingereind in Sassenheim. Net als hun andere collega-directeuren kijken zij op dit moment welke taken ze in de toekomst moeten afstoten om te voldoen aan de bezuinigingstaak. Het gevangeniswezen moet deze kabinetsperiode 240 miljoen euro bezuinigen.
Krist: ,,De een zegt 'Ik gooi een maaltijd eruit', de ander denkt aan het bezuinigen op de beveiliging. Voor de directeuren van de particuliere inrichtingen staat één ding vast: we tornen niet aan het pedagogische karakter van onze huizen.''
De Bruijn: ,,Nu is het zo dat we voor elke jongere die bij ons komt een verblijfsplan maken. Eerst halen we de jongens uit hun nachtelijke leefritme door ze strakke regels op te leggen. Daarna kijken de inrichtingwerkers waar de jongens zitten qua opleidingsniveau. Eenmaal binnen de muren moeten ze namelijk verplicht naar school.''
Maar ook leren de jonge delinquenten in de inrichtingen om voor zichzelf te zorgen. De Bruin: ,,Hele praktische zaken als eieren bakken en je kamer schoonmaken. Alledaagse zaken die ze nodig hebben voor op de dag dat ze terugkeren naar de maatschappij.''
Deze zogenoemde 'resocialisatieprogramma's' staan onder grote druk, zeggen de directeuren. Nederland toont minder begrip voor ontspoorde jongeren, bovendien verkeert het land in een recessie. Krist: ,,Maar wat wil de samenleving nou? Dat we jongeren opvoeden of opsluiten? Dat is het spanningsveld van deze tijd.''
De directeuren zijn nog in gesprek met het ministerie hoe zij tegemoet kunnen komen aan het nieuwe sobere beleid. Ze voelen zich daarin weinig gesteund door recente onderzoeken van het departement, waarin wordt vastgesteld dat ook bij jeugdige veelplegers resocialisatieprogramma's weinig nut hebben.
De Bruijn: ,,De nieuwe taakstelling druist in tegen het wezen van de particuliere inrichting. Onze oorsprong komt voort uit een maatschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel. Teylingereind heeft bijvoorbeeld een katholiek bestuur. Wij vángen juist mensen op die anderen opgeven.''
Ondanks de goede bedoelingen valt 60 procent van alle jonge delinquenten in herhaling. Maar voor die bedroevende lage cijfers zijn meer instanties verantwoordelijk, zegt het duo.
De Bruijn: ,,Het departement plaatst jongeren en haalt ze weer op, zonder dat wij daar vat op hebben. In plaats van acht zit een jongen dan weer twee maanden bij ons. Dat is lastig omdat wij onze programma's dan niet af kunnen maken.''
De onvrede over het door- en uitstroombeleid van 'Den Haag' staat allang op de agenda van de twee directeuren. Zij hebben goede hoop daar ooit met politie en justitie -de 'ketenpartners'- uit te komen. Maar wat er het komende jaar op de agenda staat vinden zij veel urgenter: 'Hoe gaan we met delinquente kinderen om?'



Foto van tralies 30 juli 2004  Regering.nl

250 EXTRA CELPLAATSEN DOOR DETENTIEBOOT IN ROTTERDAM




Met een nieuwe detentieboot in de Rotterdamse haven breidt de Dienst Justitiële Inrichtingen het aantal celplaatsen uit met 250. De dienst is met de gemeente in overleg over een mogelijke tweede detentieboot.

De boot is op 30 juli aangemeerd in de Merwehaven in Rotterdam. Vanaf 1 september moet de boot dienst doen als huis van bewaring. Het terrein om de boot wordt voorzien van bewaking en beveiliging. Aan de kade komen luchtplaatsen.

De boot is geschikt voor allerlei categorieën gedetineerden. De eerste bewoners van de boot zullen 250 illegale vreemdelingen zijn, afkomstig uit het detentiecentrum Zeist en de penitentiaire inrichting Rijnmond. De vrijgekomen capaciteit in Zeist en Rijnmond wordt ingezet voor veelplegers.

Nog dit jaar wordt een besluit verwacht over een tweede detentieboot.


Bron:
Persbericht ministerie van Justitie 

Kamer ziet zespersoonscel zitten
Van onze verslaggever Michiel Kruijt

DEN HAAG Volksrant 30.07.04 - Meermanscellen moeten het tekort aan gevangenisruimte oplossen. De Kamer is voorstander, zolang het personeel veilig is. Vakbonden vrezen voor onderbezetting.

Justitie wil complex met vijfentwintig groepscellen voor kortgestraften

Toen de Tweede Kamer eind vorig jaar op het punt stond in te stemmen met het wetsontwerp over twee op een cel, vroeg André Rouvoet (ChristenUnie) zich af of het daarbij zou blijven. De wet stelt immers geen maximum aan het aantal gedetineerden dat bij elkaar kan worden gezet. Het gaat toch om twee en niet meer, vroeg hij bij minister Donner van Justitie.
De bewindsman antwoordde dat hij zeker met de Kamer zou spreken als het er meer dan twee zouden worden. Drie man of meer zou ook 'zeer ingrijpende wijzigingen' vergen, 'tenzij andere ruimten worden geïntroduceerd.'
Bijna acht maanden later is duidelijk geworden wat hij daarmee bedoelde. Zijn ministerie denkt na over de bouw van een complex met 25 zespersooncellen naast de gevangenis in Lelystad. Hier zouden alleen kortgestraften komen te zitten, die minder dan vier maanden cel hebben gekregen.

Volgens een woordvoerster van Justitie gaat het nog niet om een officieel beleidsvoornemen, maar om een proef die de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) graag zou willen uitvoeren. Donner is daarvan volgens haar op de hoogte.
Om het cellentekort te verhelpen, zoekt DJI naarstig naar alternatieven. Kort nadat de Eerste Kamer het wetsontwerp over de meermanscel heeft goedgekeurd, speelt de dienst dus al met nieuwe ideeën. Dat het serieus is, blijkt wel uit de mededeling van Justitie dat het nieuwe complex al volgend jaar operationeel zou kunnen zijn.
Door technologische vernieuwingen moet het nieuwe gevangenisgebouw met minder personeel toe kunnen. Gedacht wordt aan het uitrusten van de gedetineerden met elektronische enkelbanden, en aan computerschermen waarmee de gevangenen zelf zaken kunnen regelen als de temperatuur in de cel en hun rooster voor de volgende dag.
Een ruime meerderheid in de Kamer reageert positief op de proef. LPF en VVD hebben zich al voor ruime cellen uitgesproken. CDA en PvdA gaan ook akkoord mits het met de veiligheid van het gevangenispersoneel goed zit.
'Nu zitten tbs'ers door het celtekort soms in huizen van bewaring en dat moeten wij niet willen', zegt het CDA-Kamerlid Jager. 'Voor de veiligheid van het personeel is het beter dat gedetineerden niet gemengd worden.' Dat gevangenen in een zespersoonscel weinig privacy hebben, vindt hij niet erg: 'Dat hadden zij zich voor het delict kunnen afvragen.'
Zijn collega Straub van de PvdA wijst erop dat vroeger in gevangenissen slaapzalen waren met wel dertig man. 'Ik ben geen tegenstander van de zespersoonscel, maar het moet veilig voor het personeel en de ingeslotenen zijn. Ook dient het humaan te zijn. '
In Nederland bestaan al langer gevangenissen waar zes tot acht personen een cel delen. In Zeist zitten Antilliaanse vrouwen gezamenlijk hun straf uit voor de smokkel van drugs naar Schiphol. In Tilburg zijn volgens Justitie ook ruimtes waarin meerdere illegalen tegelijk worden opgesloten.
Toen twee op een cel als proef werd geïntroduceerd, lagen de vakbonden dwars, omdat de veiligheid van het gevangenispersoneel in het geding zou komen. Volgens Abvakabo FNV is onderbezetting nog steeds een probleem. 'Er was afgeproken dat een duocel door minimaal twee man zou worden geopend, dat bleek er toch vaak een te zijn', zegt een woordvoerder van de bond.
Abvakabo staat dan ook niet te juichen bij de komst van de zespersoonscel. 'Onze inschatting is dat de veiligheid niet gewaarborgd wordt. Als er gevechten in deze cellen uitbreken, zijn er veel grotere veiligheidsrisico's.'

Minder schoonmaak in gedeelde cel

van onze redactie binnenland
2004-07-30 Trouw

Zes gevangenen op één cel hebben per persoon een kleinere oppervlakte af te stoffen dan gedetineerden die alleen in een cel zitten.  Dat is nog maar één van de voordelen die Justitie ziet in de mogelijkheid om zes gevangenen een cel te laten delen. In verschillende gevangenissen maken gedetineerden zelf hun cel al schoon. Een eenmanscel moet volgens de wet minimaal tien vierkante meter groot zijn; de zesmanscellen krijgen een totale oppervlakte van 50 tot 55 vierkante meter. Justitie maakt daarbij gebruik van de wettelijke regel dat de oppervlakte van een cel 10 procent van de norm mag afwijken. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) zet een proef op waarbij in Lelystad kortgestrafte gevangenen met zijn zessen op één cel worden geplaatst. Het doel is op de kosten te besparen. Een gedetineerde met zijn eigen cel kost 200 euro per dag, terwijl dezelfde gevangene 150 euro kost als hij die cel met één lotgenoot deelt. Hoeveel Justitie precies kan besparen wanneer zes personen een cel delen, is nog niet bekend. Vooral bezuinigen op de beveiliging maakt meermanscellen goedkoper.
 
Omdat het om kortgestraften gaat, levert de lagere beveiliging geen gevaar voor de samenleving op, zegt de woordvoerder van DJI.  ,,In Denemarken heb je gevangenissen zonder tralies en waar helemaal geen muren omheen staan. De gedetineerden daar lopen niet weg, ze weten ook wel dat dat geen zin heeft. Niet iedere doelgroep hoeft in een enorm beveiligde inrichting te zitten. En als je meer mensen op één cel plaatst, heb je minder personeel nodig om zicht op die gevangenen te houden"

Justitie / 'Manieren tellen bij zes-op-één-cel'
door Hélène Butijn
2004-07-30 Trouw

Zes gedetineerden op een cel, werkt dat? Justitie gaat het testen bij de gevangenis in Lelystad. Sociaal-psycholoog Hans van de Sande geeft desgevraagd alvast wat tips.
AMSTERDAM - Beleefd aankloppen bij de zespersoonscel, en vriendelijk vragen: 'Mag ik even binnenkomen?'. Dat moeten bewaarders zich uit zelfbehoud aanwennen, als ze met zes gedetineerden op één cel gaan werken, adviseert Van de Sande: ,,Je maakt als bewaarder inbreuk op het territorium van de groep.''
,,Dat wordt door een groep van zes nooit prettig opgevat. Een grote eetzaal is voor mensen 'algemeen territorium' en levert dus geen problemen op.'' Zomaar onaangekondigd een cel binnenstappen, wordt ook als vernederend ervaren, zegt Van de Sande, docent sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ,,In ouderwetse gevangenissen kan je als bewaarder nog wel eens wegkomen met een minachtende houding. Maar het is onverstandig, het kweekt ressentiment. Goede manieren hebben voor personeel bij een zespersoonscel nog groter nut, omdat een groep zich tegen je kan keren.''
Dat de vakbonden van zogeheten PIW'ers (penitentiair inrichtingswerkers) bezwaar maken tegen zes-op-één-cel, is volgens Van de Sande 'deels wel terecht'. Het gevaar bestaat dat PIW'ers eerder worden verleid van hun macht misbruik te maken. ,,Ieder mens -hoe aardig en hoe goed opgeleid ook- heeft de neiging anderen te koeioneren. Het is verstandig dat de bonden hun mensen zo min mogelijk in zo'n situatie willen brengen.''
Ook is het volgens de sociaal-psycholoog 'heel logisch' dat in het begin binnen de groepen gedetineerden geweld zal worden gebruikt om de krachtsverhoudingen te bepalen. ,,Dat is heel natuurlijk: bij kippen, apen, paarden en ook bij mensen.'' Dergelijke dominantiegevechten zullen, verbaal én met geweld, worden uitgevochten tot de verhoudingen duidelijk zijn, en de rust weerkeert.
,,Maar als je de samenstelling van de groepen regelmatig wisselt, heb je constant geduvel van een paar dagen tot een week.'' Dat subgroepjes ontstaan is onvermijdelijk. Wie binnen de groep in z'n eentje het pispaaltje wordt, moet zo snel mogelijk worden overgeplaatst. ,,Deze mannen sparen elkaar niet.''
Nu wordt in gevangenissen ook wel gevochten, erkent Van de Sande. ,,Aan tafel, in de werkplaatsen. Maar als je een groot deel van de avond en nacht bij elkaar zit, kan het een lastige boel worden. De kans dat gevechten langer duren, wordt groter.'' Bovendien is het uitkijken voor bewaarders. Als ze ingrijpen is de kans groot dat de groep zich tegen de 'ingrijper' keert. ,,Dat zie je in het uitgaansleven: als agenten tussen twee vechtenden komen, gaat algauw iedereen met de politie op de vuist.''
'Absoluut noodzakelijk' is een weloverwogen inrichting van de meermanscel. ,,Ieder moet een eigen territorium hebben met, naast een bed, liefst een schotje, een kastje en een stukje muur om platen op te hangen. Ieder mens heeft een vluchtplaats nodig. Het is essentieel voor je welbevinden om te kunnen zeggen: 'Dit is van mij'. Het ontbreken van een eigen territorium is een garantie voor ellende, blijkt uit onderzoeken in ruimtestations en onderzeese containers.''
Voor gevangenen hoeft het zespersoonssysteem niet slecht uit te pakken, denkt Van de Sande. ,,Ik zou als gedetineerde blij zijn met dit project. Het lijkt me geen pretje in je eentje in een cel te zitten.''
Een aantal van zes gevangenen in één ruimte is 'niet onaardig geschoten', vindt Van de Sande. Met vier krijg je algauw drie-tegen-één. En acht is weer wat veel: ,,Daarboven moet je beslist een officiële voorzitter aanstellen.''

Proef: zes gevangenen op één cel - Cellentekort is zo hoog dat Justitie kortgestraften bij elkaar plaatst
van onze redactie politiek
2004-07-29   Trouw -  geef uw reactie op dit artikel

DEN HAAG - De capaciteitsproblemen bij gevangenissen zijn zo groot dat Justitie de mogelijkheid bekijkt om zes kortgestraften op één cel te plaatsen. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) werkt een proef uit dat is bestemd voor de bestaande gevangenis in Lelystad.

De DJI heeft van minister Donner (justitie) enige tijd geleden een zogeheten open opdracht gekregen om de tekorten in het gevangeniswezen op te lossen. Nog steeds moeten gevangenissen veroordeelden wegsturen vanwege ruimtegebrek. Volgens een woordvoerster is het plan van zes gevangenen een van de meest veelbelovende opties waarmee de DJI is gekomen. ,,Zij denken permanent na hoe met minder middelen meer capaciteit voor gedetineerden gevonden kan worden.''
De DJI wil dat er een proef komt in een paviljoen dat dit najaar naast de bestaande gevangenis in Lelystad wordt gebouwd. In dit paviljoen moeten ongeveer 25 meerpersoonscellen komen van ongeveer 50 à 55 vierkante meter per stuk.
Voorwaarde voor de gedetineerden is dat zij niet meer dan vier maanden gevangenisstraf opgelegd hebben gekregen. Het is de bedoeling dat mogelijke kandidaten voor deze proef bij aankomst bij de gevangenis eerst in een aparte cel terechtkomen. Vervolgens bekijken deskundigen of deze man of vrouw geschikt is voor het project.
Nog niet zo heel lang geleden is het omstreden proefproject begonnen van twee gevangenen op één cel. Met name het personeel in het gevangeniswezen protesteerden hiertegen. Vanaf 1 september kunnen alle huizen van bewaring afdelingen inrichten voor duocellen. Gedetineerden kunnen worden verplicht hun cel te delen, tenzij ze hier niet geschikt voor blijken te zijn, bijvoorbeeld vanwege een psychische stoornis of drugsverslaving.
Wanneer de plannen voor de zesmanscel meer zijn uitgewerkt zal de minister volgens de woordvoerster de Tweede Kamer hierover inlichten. Daarvoor komt er ook overleg met de medezeggenschapsraden en vakbonden over het plan.
Een woordvoerder van de vakbond Akvakabo FNV vindt dat de proef met zes gevangenen op een cel op dit moment 'een paar stappen te ver is'. Volgens hem is gebleken dat het opsluiten van twee gedetineerden bij elkaar nog lang niet vlekkeloos verloopt. ,,Dat moet eerst maar eens goed geregeld worden, voordat je verder kan gaan kijken.''


Justitie onderzoekt mogelijkheid meerpersoonscellen voor kortgestraften
ANP Volkskrant 28.07.04

DEN HAAG - De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van het ministerie van Justitie werkt aan een nieuw concept van een gevangenis om kortgestraften met zes mensen bij elkaar op te sluiten. De cellen hiervoor moeten als het aan de DJI ligt, 50 tot 55 vierkante meter bedragen.
Dat zegt de scheidend hoofddirecteur van de DJI in een interview met het weekblad Elsevier. Er komt als het aan de DJI ligt een proef in een paviljoen dat naast de bestaande gevangenis in Lelystad wordt gebouwd. Volgens een woordvoerster van het ministerie van Justitie wordt er nu gekeken of het plan in de praktijk haalbaar is.

Deetman blij met extra cellen voor Den Haag
vrijdag 23 juli 2004 WestSite

DEN HAAG - Burgemeester Deetman heeft verheugd gereageerd op het besluit van minister Donner van Justitie om in Den Haag 62 extra cellen voor veelplegers te realiseren. De minister maakte dit besluit vorige week per brief bekend.
Van de 62 cellen zullen er 48 worden ingezet op de strafrechtelijke opvang drugsverslaafden. De resterende veertien zijn bestemd voor de categorie veelplegers.
Het is voor het eerst dat Den Haag extra cellen toegewezen heeft gekregen voor veelplegers. Ten opzichte van de overige drie grote steden heeft de gemeente een achterstand opgelopen in het aantal cellen voor verslaafde en niet-verslaafde veelplegers. Maar volgens Deetman heeft Donner toegezegd zich in te zullen spannen om de achterstand weg te werken.
Volgens de burgemeester krijgt Den Haag er in de periode 2005-2007 nog eens 156 cellen bij voor veelplegers. In totaal telt Den Haag ongeveer 500 zeer actieve veelplegers.


Extra cellen voor Haagse veelplegers
vrijdag 23 juli 2004, Residentie.net
Het ministerie van justitie heeft de gemeente Den Haag voor dit jaar 62 politiecellen toegewezen voor de aanpak van voornamelijk verslaafde veelplegers. In de komende drie jaar komen er nog eens 156 cellen bij.
Het grootste deel van de cellen, 48 stuks, worden gebruikt voor de strafrechtelijke opvang van verslaafden (SOV). Dit project loopt al langer in de andere grote steden, Den Haag haakt daar sinds begin dit jaar op in.

Burgemeester Deetman heeft verheugd gereageerd op de toewijzing en noemt het 'een goede stap dichter bij een veiliger Den Haag'. Volgens de gemeente zijn de 48 SOV-cellen op termijn overigens niet toereikend omdat er zo'n 500 verslaafden in de stad rondlopen die veelvuldig delicten plegen. Maar gemeten aan de veroordelingen is het aantal cellen ruim voldoende: voor dit jaar wordt verwacht dat in totaal rond dertig criminele verslaafden voor het SOV-project worden aangewezen. Volgend jaar komen daar nog tien bij.

SOV bestaat behalve uit detentie ook op begeleide terugkeer in de samenwerking. Voor dat laatste is de gemeente verantwoordelijk, Parnassia is de uitvoerder via het project De Remise. Daarin worden vanaf september zo'n twintig veroordeelden in begeleid wonen via activiteiten voorbereid op terugkeer in de samenleving.

Vanaf 1 september meer gevangenen in een cel
ANP Volkskrant 07.07.04

DEN HAAG -
De Eerste Kamer heeft dinsdagavond laat definitief het licht op groen gezet voor de invoering van meerpersoonscellen in de gevangenissen. Minister Donner (Justitie) wil dat alle huizen van bewaring vanaf 1 september afdelingen inrichten voor duocellen. Gedetineerden kunnen worden verplicht hun cel te delen tenzij er contra-indicaties zijn zoals psychische stoornissen. Tegelijk zei Donner dat hij in beginsel niet tegen de plaatsing van drie of meer gevangenen in een cel is.

PvdA, GroenLinks en de SP stemden tegen het wetsvoorstel, vooral vanwege de manier waarop de duocellen op dit moment worden doorgevoerd. De fracties zijn ernstig bezorgd over de knelpunten die staan in een evaluatierapport over de experimentele fase van duocellen in zeven gevangenissen. Ook vrezen ze dat de problemen toenemen als de vrijwilligheid, die tot nu toe geldt, verdwijnt.
In de Tweede Kamer ging de PvdA in december wel akkoord met het wetsvoorstel. Toen was de evaluatie er nog niet. Eerste-Kamerlid Tan van de PvdA wilde uitstel van invoering, wat Donner weigerde. De minister wil snel het tekort aan celruimte aanpakken. Bovendien heeft hij haast, omdat hij wil voorkomen dat bewakers door reorganisaties uitvloeien. Voor de duocellen is juist weer meer gevangenispersoneel nodig.

Vooralsnog worden de duocellen ingevlochten in de bestaande voorzieningen. De minister zei dat hij niet tegen grotere cellen met drie of vier personen is, maar dat is in de huidige gevangenissen niet mogelijk. Bij nieuwbouw kan er wel rekening mee worden gehouden om eventueel tussenmuren weg te nemen. CDA, VVD en LPF in de Tweede Kamer hebben al gezegd ook niets te hebben tegen meer dan twee personen in een cel.
Donner zei dat hij de Tweede Kamer tijdig zal inlichten over de voortgang en dat er ook na 1 september nog gelegenheid is om in te gaan op de gang van zaken. ,,Er zullen niet vanaf dag één overal duocellen zijn. Het gaat om een overgangsperiode'', aldus Donner.
De bewindsman zei dat ook bij hem de veiligheid van het personeel en de gedetineerden voorop staat. Het loslaten van de vrijblijvendheid is volgens hem echter van belang, omdat het gedetineerden over de drempel heen helpt hun cel te delen. In de evaluatie worden ruim driehonderd klachten gemeld, maar volgens Donner is dat niet meer dan er normaal wordt geklaagd door gevangenen. De negentien sociaal-democraten in de Eerste Kamer hadden uiteindelijk toch te weinig vertrouwen in de zorgvuldigheid, veiligheid en humaniteit.

LANDELIJKE INVOERING 'TWEE OP ÉÉN CEL' MOGELIJK

30 juni 2004 Regering.nl

Minister Donner concludeert uit onderzoek dat er wat betreft de arbeidsomstandigheden en de veiligheid van het gevangenispersoneel onvoldoende aanleiding is om af te zien van landelijke invoering van twee op één cel.

Minister Donner (Justitie) heeft het rapport 'Kiezen voor delen?' naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd. In de Eerste Kamer wordt binnenkort een wetswijziging behandeld waardoor gedetineerden verplicht kunnen worden een cel delen met anderen te delen. 

Onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd in de zeven plaatsen waar met twee gedetineerden op één cel wordt geëxperimenteerd (Utrecht, Vught, Tilburg, Breda, Limburg Zuid, Achterhoek en Rijnmond). Uit het onderzoek blijkt dat de meeste medewerkers van gevangenissen waar met twee op één cel wordt gewerkt, dit niet als onveilig ervaren. Wel moet er meer aandacht zijn voor werkinstructies in verband met de zwaardere belasting van medewerkers.

Bevindingen personeel 
Volgens het personeel van de gevangenissen kan het werken met twee op één cel in combinatie met bezuinigingen ertoe leiden dat er minder tijd is voor gesprekken met gedetineerden. De onderzoekers wijzen erop dat inspraak bij de keuze van gedetineerden die in aanmerking komen voor meermanscellen kan bijdragen aan een veilig klimaat binnen de afdeling. 

Bevindingen gedetineerden
Gedetineerden die een cel delen, pleiten in het onderzoek voor wisselroosters. Door een afwijkende dagprogrammering van celgenoten kunnen ze enkele uren per dag van 'enige privacy' genieten. Verder spreken zij de vrees uit dat twee op één cel ertoe kan leiden dat - in combinatie met bezuinigingen - het detentieklimaat verslechterd en de relatie met het gevangenispersoneel verhardt. 
De onderzoekers adviseren om gedetineerden zelf te betrekken bij het selecteren van een celgenoot.

Minister Donner zal het rapport betrekken bij de landelijke invoering van 'meerpersoonscelgebruik' (twee op één cel). 
 
Bron:
Persbericht ministerie van Justitie

Zie ook:
6 okt 2003
Justitie begint met twee op één cel
20 jun 2003
'Wetvoorstel twee in één cel naar Tweede Kamer'
7 feb 2003
Meer gevangenen in één cel vaker mogelijk

Donner: ook in huis van bewaring meermanscel
Van onze verslaggever Volkskrant 30.06.04

DEN HAAG - Minister Donner van Justitie wil het plaatsen van meer personen op één cel ook invoeren in de huizen van bewaring. Uit een evaluatie in opdracht van het departement blijkt volgens de minister niet dat van landelijke invoering moet worden afgezien.

 


Het plaatsen van meerdere personen op één cel is nu al mogelijk in de gevangenissen, waar de langer gestraften zitten. In de huizen van bewaring (waar kortgestraften en arrestanten verblijven, de meerderheid van alle gedetineerden) is dat wettelijk nog niet toegestaan. De Eerste Kamer moet zich nog over een wetswijziging buigen.

Uit de evaluatie blijkt volgens Donner dat het merendeel van het gevangenispersoneel werken op een afdeling met meerpersoonscellen niet als onveilig beschouwt, maar dat er wel betere werkafspraken moeten worden gemaakt vanwege de zwaardere werklast. De vakbonden hebben steeds gesteld dat invoering van twee op één cel tot meer onveiligheid voor het personeel leidt. Daarom verzetten zij zich tegen invoering.

De plaatsing in een meermanscel in de gevangenissen gebeurt nu op basis van vrijwilligheid. Bij landelijke invoering van deze maatregel (bedoeld om meer celcapaciteit te creëren) zal plaatsing volgens Justitie die vrijwilligheid verliezen .

Uit de evaluatie blijkt dat het personeel meer inspraak wil hebben bij de selectie van gedetineerden voor de meermanscel. Gevangenen vrezen verharding van het detentieklimaat. Daarom is het volgens de onderzoekers raadzaam gedetineerden te betrekken bij de selectie van een celgenoot.




DONNER VERDEELT EXTRA CELCAPACITEIT VEELPLEGERS

17 juni 2004 Regering.nl
Minister Donner heeft duizend extra cellen voor veelplegers verdeeld. Vooral de vier grote steden kunnen rekenen op extra celcapaciteit. Voor de extra cellen is vanaf 2006 jaarlijks 70 miljoen euro beschikbaar

Volgens de verdeling krijgt het arrondissement van Amsterdam 186 celplaatsen, Rotterdam 159, Den Haag 154 en Utrecht 116. De overige plaatsen gaan naar de resterende 16 arrondissementen. De verdeling is bepaald aan de hand van het aantal geregistreerde veelplegers per arrondissement. 
 
Beleidskader
De minister onderstreept dat het nu aan de lokale organisaties van justitie, politie en gemeenten is om gezamenlijk afspraken te maken over de aanpak van veelplegers. Het ministerie van Justitie heeft hiervoor een beleidskader opgesteld. Dit beleidskader heeft betrekking op een nieuwe strafrechterlijke maatregel waardoor veelplegers twee jaar in een penitentiaire inrichting kunnen worden geplaatst. Deze maatregel is momenteel nog in behandeling bij de Eerste Kamer. 
 
Bron: 
Persbericht Ministerie van Justitie 

Zie ook:
7 jan 2003
Donner: extra straf voor veelplegers 
17 okt 2002 
Maatregelen voor een veiliger samenleving

Dossiers
PijlVeiligheid

Detentie moet soberder vanwege cellentekort
Van onze verslaggever Volkskrant 10.06.04

DEN HAAG - Het gevangeniswezen kampt met zulke 'ernstige capaciteitstekorten' dat versobering van de detentie noodzakelijk is. Daarom worden bij vrijheidsstraffen van enkele maanden, die het meeste worden opgelegd, de resocialisatieprogramma's geschrapt. Daarnaast moeten er alternatieve straffen worden ontwikkeld zoals een verbod om nog langer een beroep uit te oefenen.

Dit staat in een 'visiebrief' die minister Donner van Justitie woensdag aan de Tweede Kamer heeft gestuurd. Hij schrijft dat het aantal opgelegde gevangenisstraffen sinds 1997 met 40 procent is toegenomen.
Het aantal taakstraffen dat werd uitgedeeld, is in die periode bijna verdubbeld.

De capaciteitsproblemen in het gevangeniswezen zijn ook het gevolg van de pogingen van Donner en zijn collega Remkes van Binnenlandse Zaken om de criminaliteit te beteugelen. Zij dwongen het Openbaar Ministerie en de politie om meer werk te verzetten, waardoor het aantal celstraffen ook toenam.
Volgens Donner heeft het geen zin gevangenissen te blijven bijbouwen. Hij verwijst naar de Verenigde Staten, waar het aantal gedetineerden per 100 duizend inwoners het tienvoudige is van Nederland - Europees gezien hoort Nederland inmiddels tot de koplopers. 'Een verband tussen deze enorme gedetineerdenpopulatie en een toename van de veiligheid is nooit aangetoond.'

MEER AANDACHT VOOR ALTERNATIEVEN VOOR DETENTIE

10 juni 2004  www.Regering.nl
In plaats van gevangenisstraffen kunnen veroordeelden in de toekomst vaker rechten worden ontnomen. Het kan gaan om huisarrest, het innemen van auto of rijbewijs of het ontnemen van financieel voordeel.

Dat schrijft minister Donner (Justitie) in een visiebrief over de modernisering van de sanctietoepassing. Kern van de brief is dat het kabinet wil dat het strafrecht weer de functie krijgt van het ultimum remedium, het uiterste middel om ongewenste praktijken aan te pakken. 

'In de praktijk blijkt dat bij veel ongewenst maatschappelijke verschijnselen om een strafrechtelijke reactie wordt gevraagd. Hierbij is terughoudendheid geboden', aldus de minister.

Alternatieven
Het kabinet wil het strafrecht selectiever inzetten door te kijken naar effectievere alternatieve maatregelen als preventie, sociale controle, bestuurlijke boetes en behandeling van gedragsproblemen.

Ook wil het kabinet nagaan of bepaalde groepen niet ten onrechte in het strafrecht zijn beland. Het gaat dan onder meer om psychiatrische patiënten, verstandelijk gehandicapten, illegale vreemdelingen en verslaafden. Voor deze groepen moeten andere voorzieningen worden getroffen.

Straf
In de oplegging en de uitvoer van de straffen kiest het kabinet voor eenzelfde selectieve benadering. Dit betekent bijvoorbeeld dat niet elke straf altijd door een rechter moet worden opgelegd. Taakstraffen of boetes kunnen in de visie van het kabinet buiten de rechter om worden opgelegd.

In de tenuitvoerlegging van de straf wil het kabinet bij gevangenisstraffen een onderscheid maken in beveiligingsniveaus. Voor mensen die in afwachting van een veroordeling in een huis van bewaring verblijven, gaat een basisregime gelden, waarbij meerpersoonscellen het uitgangspunt vormen.

Ook de programma's die gedetineerden voorbereiden op hun terugkeer in de samenleving (resocialisatie) worden selectiever aangeboden. Voor mensen met een korte straf van drie tot vier maanden zijn deze programma's in de ogen van het kabinet niet effectief. Langgestraften krijgen alleen een traject aangeboden als uit een grondige risicotaxatie blijkt dat dit traject ook kans van slagen heeft.

Veiligheidsprogramma
De visiebrief Modernisering Straftoepassing is een onderdeel van het Veiligheidsprogramma van het kabinet. De maatregelen moeten leiden tot een effectievere inzet van het strafrecht, het herstel van de rechtsorde en het verhogen van de veiligheid.

De maatregelen zijn nodig omdat ondanks de geplande uitbreiding van het aantal cellen de druk op de beschikbare capaciteit hoog blijft. Sinds 1997 is het aantal gevangenisstraffen in Nederland met 40% toegenomen. Het aantal taakstraffen is sinds 1995 verdubbeld.

Bron:
Persbericht ministerie van Justitie

Zie ook:
7 mei 2004
Plan: vervroegde vrijlating niet langer automatisch
Dossiers
Dossier: veiligheid

Klachten over twee-op-één-cel
Bewaarders: Gevangenen worden tegen hun wil samengeplaatst
door Malika el Ayadi
2004-06-05 Trouw

AMSTERDAM - Justitiepersoneel heeft moeite met twee-op-één-cel. Bewaarders van zes van de zeven gevangenissen die meedoen aan de proef vinden dat het beleid te ver doorschiet. Gevangenen worden, ondanks ontkenningen van het ministerie, tegen hun wil samengeplaatst, zeggen zij.

De personeelsleden hebben twee maanden lang hun grieven gemeld op een meldlijn van Abvakabo. De vakbond kreeg zo'n vijftig brieven binnen; van bijna elke afdeling één. De bond noemt de signalen 'onrustbarend' en biedt deze maand het ministerie van justitie het zwartboek aan.
De meeste personeelsleden klagen erover dat ondanks ontkenningen van hun directie 'psychisch gestoorden, agressieve en besmette gevangenen, allemaal bij elkaar op één cel' komen.
De één lucht zijn hart in korte zinnen over de toestand binnen de inrichtingen, de ander schrijft de bond meerdere kantjes vol. Een bewaarder schrijft: ,,Indien gedetineerden weigeren om samen in een cel te gaan, is het alternatief DE STRAFCEL! Het aantal vrijwillige gedetineerden die twee op cel wenselijk achten is nihil. De strafcellen in onze inrichting zitten dan ook vrijwel voortdurend vol!''
Volgens de schrijvers leidt het nieuwe beleid tot onnodig veel onrust. ,,Onze inrichting is in december 2000 geopend en tot december 2003 is daar één keer een calamiteit geweest. In de afgelopen vier maanden is het calamiteitenteam al drie keer ingezet voor calamiteiten die direct of indirect te maken hadden met meermanscellen.''
Ondanks de onvrede nemen de klokkenluiders geen ontslag, vanwege de hoge werkeloosheid. Een werknemer schrijft: ,,DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen, red.) is een slechte werkgever geworden waar personeel vaak om de tuin wordt geleid, geïntimideerd wordt en waar kritiek, dus ook opbouwende, weinig wordt getolereerd. In een andere economische situatie wist ik wat te doen: solliciteren. En dat geldt voor zeer veel collega's van mij.''
Twee-op-één-cel wordt waarschijnlijk volgende maand landelijk ingevoerd. Het ministerie van justitie komt voor die tijd met een eigen evaluatierapport.

Op de bajesboot staan overdag de deuren open
Van onze verslaggever Ron Meerhof Volkskrant 05.05.04

ROTTERDAM - Rotterdam wilde het al langer: een schip waarop illegalen konden worden vastgezet. Bijna is het zover, maar een troostelozere locatie kon niet worden verzonnen.

('Lekker gezellig', moppert de42-jarige Dirk over de aankondiging dat hij nog voor de zomer zal uitkijken op twee bajesboten in de Derde Merwehaven. Maar omgekeerd zal het voor vijf- à zeshonderd illegalen ook geen pretje worden: wat een troosteloos stukje Rotterdam is er uitgekozen.
Dirks peinzende blik gaat over de bergen bouwafval, een honderd meter lang hekwerk, een straat die al drie jaar is afgesloten, een honderden meters lange blinde muur, en daarachter het grauwe water in de motregen. Dan nuanceert hij: 'Maar ja, verzieken kun je het hier niet echt.' Zijn verzopen bouvier kan het niet meer aanzien. Gedurende het hele gesprekje staart hij mistroostig naar beneden.
Het Rotterdamse college van burgemeester en wethouders lijkt het kerncentralemodel te hebben gekozen voor de opvang van de illegalen : zo ver mogelijk naar de buurman toe. Schiedam in dit geval. Feitelijk is het gebied een vreemde Rotterdamse uitstulping op Schiedams gebied. Het is ook alleen maar via die stad te bereiken.

'Ik werd al in februari geïnformeerd over de plannen', zegt de Schiedamse burgemeester Reinier Scheeres. 'Terecht, lijkt me, het is bijna in Schiedam.' Hijzelf ziet geen redenen om bezwaar te maken. 'Maar wat omwonenden en bedrijven doen, weet ik natuurlijk niet.'
De gemeente en het ministerie van Justitie hopen dat bezwaren uitblijven, getuige het plan om al voor de zomer de eerste van twee schepen op deze plek in gebruik te nemen. Dat wordt de Embrica Marcel. Het schip ligt nu in Woudrichem, waar het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) er de afgelopen jaren 250 asielzoekers in onderbracht. De Embrica Marcel is begin jaren negentig in Duitsland gebouwd om vluchtelingen op te vangen. Hij telt drie verdiepingen, meet twaalf bij 110 meter en kan maximaal driehonderd mensen herbergen. Justitie huurt het van de huidige Britse eigenaar.
Aan boord van het schip zal 'een ruimhartig regime' gelden, zegt een woordvoerster van justitie. 'Overdag zullen bijvoorbeeld de deuren openstaan en kan iedereen aan boord vrij bewegen. Maar ze mogen er niet af.' De meeste mensen zullen er maximaal een halfjaar verblijven. 'Als er dan geen zicht is op uitzetting, stelt de rechter ze meestal op vrije voeten.'
Rotterdam dringt al jaren aan op een bajesboot om het cellentekort tegen te gaan. Vorig jaar nog liet minister Donner van Justitieweten hier niets voor te voelen. Burgemeester Opstelten heeft toen in de gemeenteraad geweigerd er opnieuw om te vragen. Hij had geen 'geen zin om opnieuw tegen een muur aan te lopen', zei hij toen. Begin dit jaar bleek minister Remkes van Binnenlandse Zaken er tijdens een bezoek aan Rotterdam echter wel voor te porren.
Driehonderd illegale vreemdelingen zullen in de Embrica Marcel worden ondergebracht in afwachting van hun uitzetting. Daarmee komt celcapaciteit vrij die kan worden gebruikt om bijvoorbeeld de verwachte extra instroom van veelplegers op te vangen. Justitie is in onderhandeling over het tweede schip.

Donner: aantal cellen neemt juist snel toe
Volkskrant 13.02.04  Van onze verslaggever

DEN HAAG - Minister Donner van Justitie bestrijdt dat het slecht gaat met het programma om het cellentekort te bestrijden. Volgens hem groeit het aantal cellen sneller dan verwacht. Doordat rechters zwaardere straffen opleggen en politie en justitie meer rechtszaken aanbrengen, blijft er een tekort.


Dit zei de minister donderdag tijdens een overleg in de Tweede Kamer. Alle fracties droegen allerlei initiatieven aan om het cellentekort te verkleinen, zoals een gevangenis op Curaçao voor hier veroordeelde Antillianen, particuliere gevangenissen en ingebruikname van lege asielzoekerscentra als gevangenissen. Donner wees de meeste voorstellen van de hand omdat ze te duur zijn.

Verdere verlaging van de kostprijs per gedetineerde, die in twee jaar tijd al 'drastisch' is verlaagd, en aanpassing van gevangenisregimes leveren volgens hem meer cellen op.

Wel onderzoekt hij of uitgeprocedeerde asielzoekers in een gevangenisboot in Rotterdam kunnen zodat elders cellen voor criminelen vrijkomen. Ook bekijkt hij of in een gevangenis in Zwolle muren kunnen worden verwijderd, zodat er drie gedetineerden in één cel kunnen worden gezet.


Donner en het cellentekort
2004-01-17 Trouw

Tachtig procent van de Nederlanders vindt het plaatsen van meerdere gedetineerden in één cel een acceptabele oplossing voor het cellentekort, zo bleek deze week uit het Trouw-onderzoek Staat van het Recht. Tot die tachtig procent behoort minister van justitie Donner. Hoewel de experimenten met twee in één cel nog geëvalueerd moeten worden, trok Donner in deze krant al de conclusie dat die een succes zijn. De minister wil het aantal meermanscellen uitbreiden.

De brede steun voor deze maatregel is begrijpelijk. Sinds de vorige editie van de Staat van het Recht, vijf jaar geleden, is het vertrouwen in de rechtsstaat verder afgenomen. Misdadigers die hun straf niet kunnen uitzitten omdat er te weinig cellen zijn, doen het vertrouwen in de rechtsstaat geen goed. Dan liever twee gedetineerden in één cel, vindt een grote meerderheid van de Nederlanders, detentie is tenslotte geen vakantie.

Hoewel er geen principiële bezwaren zijn, passen hier enkele kanttekeningen. De experimenten in verscheidene gevangenissen verlopen toch anders dan gepland. Gedetineerden zouden op basis van vrijwilligheid aan die experimenten deelnemen. In de praktijk echter wordt in verscheidene instellingen gebruik gemaakt van belonings- of dwangmiddelen om gedetineerden zo ver te krijgen.

Als dat in experimenten al het geval is, zal het in een praktijk van de meermansdetentie regel worden. Dat is een risico; niemand is erbij gebaat dat er straks ongelukken gebeuren omdat de spanning tussen gedetineerden in (te) kleine cellen oploopt. Dat risico raakt niet alleen de gedetineerden maar ook de werkers in penitentiaire inrichtingen. Terecht wezen hun vertegenwoordigers er deze week op dat Donner te snel de conclusie trekt dat meermanscellen een succes zijn, zonder stil te staan bij de gevolgen voor het personeel.

Daarbij komt een laatste kanttekening. Het debat over meerdere gedetineerden in één cel is begonnen vanwege het cellentekort. Meermanscellen werden gelanceerd als oplossing voor een tijdelijk probleem. Een minister die zo enthousiast is over de oplossing, zal echter niet geneigd zijn snel het aantal cellen op peil te brengen. Een tijdelijke maatregel wordt daarmee een structurele detentieverzwaring.


Laatste wijziging op: 29-07-2008 13:49